ଜିଏସପି ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଏକ ବିଭେଦମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ

ଆମେରିକା ଭାରତ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଅଗ୍ରାଧିକାର ପ୍ରଣାଳୀ କିମ୍ବା ଜେନେରାଲଇଜଡ ସିଷ୍ଟମ ଅଫ ପ୍ରିଫରେନ୍ସ (GSP) 5 ଜୁନ 2019 ରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନେଇଛି | ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁଡିକ ବିକାଶମୁଖୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁଡିକୁ ବିନା ପକ୍ଷପାତିତା ଏବଂ ଅଣ-ପାରସ୍ପରିକ ଭାବେ GSP ସୁବିଧା ଦେଇଥାଆନ୍ତି | ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାମଗ୍ରୀ ଗୁଡିକୁ ନିଶୁଳ୍କ ଭାବେ ଆମେରିକୀୟ ବଜାରରେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିଥାଏ | ଏହା ଉଭୟ ଦେଶକୁ ଲାଭ ଦେବା ସହ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ଦୃଢ କରିଥାଏ | ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଭାରତକୁ ପ୍ରାୟ 3000 ସାମଗ୍ରୀକୁ ନିଶୁଳ୍କ ଭିତ୍ତିରେ ଆମେରିକାକୁ ରପ୍ତାନୀ କରିବାର ଅନୁମତି ମିଳିଥିଲା | GSP ଅଧୀନରେ ଭାରତ 2018 ମସିହାରେ 6.2 ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ସାମଗ୍ରୀ ଆମେରିକାକୁ ରପ୍ତାନୀ କରିଥିଲା | ତେବେ ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଦ୍ୱାରା ଆମେରିକାକୁ ଭାରତର ମୋଟ ରପ୍ତାନୀରେ GSPର ଅଂଶ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି |

ଏପ୍ରିଲ 2018 ରେ ଆମେରିକୀୟ ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଭେଷଜ ଉଦ୍ୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆବେଦନକୁ ଭିତ୍ତି କରି ଆମେରିକା, GSP ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଲାଭ ସଂକ୍ରାନ୍ତୀୟ ସମୀକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା | ଭାରତୀୟ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଷ୍ଟେଣ୍ଟ ଭଳି କିଛି ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭେଷଜ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସରଞ୍ଜାମର ମୂଲ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ଥିଲା; ଯାହା ଉପରେ ଭାରତ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲା | ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଆମେରିକୀୟ କମ୍ପାନୀ ଗୁଡିକ ଉଦବେଗ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ | ପରେ, ଆମେରିକା ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ କୃଷି-ଉତ୍ପାଦ, ପଶୁ ପାଳନ ସାମଗ୍ରୀ ତଥା IT ଆଦି ସାମଗ୍ରୀ ଗୁଡିକ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟ ସାମିଲ କରିଥିଲା | ଏହା ଅନେକ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ସମୀକ୍ଷା ସଦୃଶ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇଥିଲା |

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲଡ ଟ୍ରମ୍ପ ତାଙ୍କ ଘୋଷଣାରେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି 2019 ଜୁନ 5 ତାରିଖରୁ ଭାରତ ପାଇଁ GSP ଯୋଜନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପଦକ୍ଷେପ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ | ବିକାଶଶିଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁଡିକର ତାଲିକାରୁ ଭାରତକୁ ବାଦ ଦେବା ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି | ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀ ମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ମାନଙ୍କ ସହିତ କୃଷି ଓ ଦୁଗ୍ଧ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ମେଡିକାଲ ସରଞ୍ଜାମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ୟାକେଜ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି |

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଆମେରିକା, GSP ଯୋଜନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନେବ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଏହାର ବଜାରକୁ ଆମେରିକା ପାଇଁ ସମାନ ଏବଂ ଯଥାର୍ଥ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା ପ୍ରତିଶୃତି ପାଳନ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି | ଭାରତ ଏକ ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ହୋଇ ଆଉ ରହିନାହିଁ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ କେବଳ ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁଡିକୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ସହଯୋଗ ତାଲିକାରୁ ଭାରତକୁ ଅପସାରଣ କରାଯାଇଥିବା ମଧ୍ୟ ସେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି |

ଆମେରିକାର ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ୱିଲବୁର ରସ ଗତ ମାସରେ ତାଙ୍କର ଭାରତ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ଅସାଧୁ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ଅଭିଯୋଗ କରି ଏହାକୁ ତାଲିକାରୁ ହଟାଇ ଦେଇଥିଲେ | ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀର ତଥ୍ୟ ନିରୂପଣ, ମେଡିକାଲ ଉପକରଣ ଗୁଡିକ ଉପରେ ମୂଲ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଟେଲିଯୋଗାଯୋଗ ସରଞ୍ଜାମ ଉପରେ ଅଧିକ ଶୁକ୍ଳ ଲାଗୁ ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟ ଉପରେ ଆମେରିକା ଚିନ୍ତିତ ଥିବା ସେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ |

ଆମେରିକାର ଏହି ନିଷ୍ପତିକୁ ଅନେକ ବିଶ୍ଳେଷକ 'ସଂରକ୍ଷଣବାଦ' ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି | ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରଶାସନ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିୟମାବଳୀ ଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ରହିଛି | ଚୀନ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ବିବାଦ ସ୍ୱରୂପ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ସହ ମଧ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ-ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରାଇପାରେ | ଆମେରିକାର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଅଣ-ଭେଦଭାବ ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଇଛି କାରଣ ଏହା ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି | ଆମେରିକାର ଏହି ନିଷ୍ପତି ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ସଙ୍ଗଠନ (WTO)ର ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଗୁଡିକର ମଧ୍ୟ ଅଣଦେଖାକରିଛି |

ଏହି ନିଷ୍ପତି ତରବରିଆ ଭାବେ ନିଆଯାଇଛି ଏବଂ ଏହା ଘରୋଇ ରପ୍ତାନୀକାରୀ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହାନିକାରକ ଥିବା ଭାରତୀୟ ଉଦ୍ୟୋଗ ମହାସଂଘ କହିଛି | ଉଭୟ ଆମେରିକା ଏବଂ ଭାରତ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରି ଏକ ଆପୋଷମୂଳକ ସମାଧାନ ଖୋଜି ବାହାର କରିବା ନେଇ ମହାସଂଘ ଆଶାପ୍ରକଟ କରିଛି |

ଭାରତ ପାଇଁ ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା GSP ମାନ୍ୟତା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତିକୁ ଭାରତ 'ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ' ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି | ଏହା ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି | ଇତିମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ରପ୍ତାନି କରୁଥିବା ଚମଡା ନିର୍ମିତ ସାମଗ୍ରୀ (ଜୋତା ଚପଲ ବ୍ୟତୀତ), ଅଳଙ୍କାର, ରସାୟନ ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ, କୃଷି, ଔଷଧପତ୍ର ଏବଂ ଶଲ୍ୟଚିକିତ୍ସା ଉପକରଣ ଗୁଡିକ ଉପରେ ଆମେରିକାର ଏହି ନିଷ୍ପତିର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପଡିପାରେ |

ରପ୍ତାନୀକାରୀ ମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟ ଯେଭଳି ବିପଦ ଓ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ନହୁଏ ସେଥିପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ବଜାର ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାରବାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଉଚିତ | ଆମେରିକୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ଗୁଡିକ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତରମୂଳକ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରେ | ତେବେ ଦ୍ବିପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ପର୍କରେ ହାନି ଘଟିଲା ଭଳି କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ଭାରତ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ | ଭାରତର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଏବଂ ଆମେରିକାର ଉଦ୍ୟୋଗ ଗୁଡିକର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ସକାଶେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଆମେରିକା ସହ ମିଳିମିଶି କାମ କରିବା ଜାରୀ ରଖିବା ଆଶା ରଖିଛି |

ମୂଳ ଲେଖା : ଡକ୍ଟର ସ୍ତୁତି ବାନାର୍ଜୀ, ଆମେରିକୀୟ ବ୍ୟାପାର ଉପରେ ସାମରିକ ବିଶ୍ଳେଷକ

ଅନୁବାଦ : ଅନୀଲ କୁମାର ପଟ୍ଟନାୟକ