ଭାରତ ଏବଂ ନେପାଳ ସଂପର୍କରେ ଅଗ୍ରଗତି

ସଂପ୍ରତି କାଠମାଣ୍ତୁରେ ହୋଇଥିବା ଭାରତ ନେପାଳ ପଞ୍ଚମ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକରେ ଦ୍ବିପକ୍ଷୀୟ ସଂପର୍କର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ଉପରେ ସମୀକ୍ଷା ହେବା ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ସଂଯୋଗ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଭାଗିଦାରୀ, ବାଣିଜ୍ୟ, ପରିବହନ, ଶକ୍ତି, ଜଳ ସମ୍ବଳ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ଆଦି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଥିବା ଦ୍ବିପକ୍ଷୀୟ ସଂପର୍କର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ସମୀକ୍ଷା ହୋଇଛି। ଏହି ବୈଠକରେ ଦୁଇ ଦେଶର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ। ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ଏସ ଜୟଶଙ୍କର ବାଙ୍ଗଲାଦେଶର ଢାକାରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଫଳପ୍ରଦ ବୈଠକ ପରେ କାଠମାଣ୍ତୁ ଯାଇଥିଲେ।

ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀ ଜୟଶଙ୍କର ନେପାଳ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କେ.ପି. ଶର୍ମା ଓଲିଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଦ୍ବିତୀୟ ଥର କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରେ ଏହା ଥିଲା କୌଣସି ଭାରତୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ। ବୈଠକ ପରେ ନେପାଳର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ କହିଛି ଯେ ବିଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଦେଶ ପକ୍ଷରୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରୀୟ ଗସ୍ତ ଫଳରେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ସଂପର୍କରେ ଅଧିକ ମଧୁରତା ଆସିଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଓଲି ଗତ ବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲରେ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ମୋଦି 2018ରେ ନେପାଳକୁ ଦୁଇ ଥର ଗସ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

ମୋତିହାରୀ-ଅମଲେଖଗଞ୍ଜ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉତ୍ପାଦ ପାଇପଲାଇନ ଏବଂ ଭୂମିକଂପ ପରେ ନୂଆକୋଟ ଓ ଗୋରର୍ଖା ଜିଲ୍ଲାରେ ଆବାସୀକ ପୁନର୍ଗଠନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ସହାୟତାରେ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଆବାସୀକ ପ୍ରକଳ୍ପ ବାବଦରେ ଭାରତ ନେପାଳକୁ 2.45 ବିଲିୟନ ନେପାଳି ଅର୍ଥର ଚେକ ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ନେପାଳର ତେରାଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ସଡକ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ ପାଇଁ ଭାରତ 500 କୋଟି ଟଙ୍କା ସହାୟତା ରାଶି ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲା ସେ ବାବଦରେ ସେଥିମଧ୍ୟରୁ 80.71 କୋଟି ଟଙ୍କାର ଚେକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ତେରାଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ହୁଲାକି ସଡକ ପଥ ଉଦଘାଟନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇସାରିଛି। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତା ଏବଂ ମାନକ ଉପରେ ଏକ ବୁଝାମଣା ସ୍ମାରକୀ ପତ୍ର ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସ୍ବାକ୍ଷରିତ ହୋଇଛି।

ଯୁଗ୍ମ କମିଶନରେ ସହ ଅଦ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିବା ଉଭୟେ ଡକ୍ଟର ଜୟଶଙ୍କର ଏବଂ ତାଙ୍କ ନେପାଳର ପ୍ରତିପକ୍ଷ ପ୍ରଦୀପ ଗ୍ୟାୱଲି ଜୟନଗର-ଜନକପୁର ଏବଂ ଯୋଗବାନି-ବିରାଟନଗର ସୀମା ଆରପଟ ରେଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ତଥା ବିରାଟନଗରର ସମନ୍ବିତ ଯାଞ୍ଚ ଘାଟି ପ୍ରକଳ୍ପର ଅଗ୍ରଗତି ନେଇ ସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କିଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଓଲିଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତ କାଳରେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ରକ୍ସଲ-କାଠମାଣ୍ତୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକରଣ ରେଳ ଲାଇନ, ଆନ୍ତ ଜଳ ପଥ ଏବଂ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଭାଗିତା ଆଦି ତିନୋଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ହେଉଥିବା ପ୍ରଗତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଦୁହେଁ ସମୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ତଥା ନାରାୟଣୀ ଓ କୋସି ନଦୀର ଜଳପଥରେ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଯୁଗ୍ମ ସମୀକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି।

ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରୀ 1950ର ଭାରତ ନେପାଳ ବନ୍ଧୁତ୍ବ ଓ ଶାନ୍ତି ରାଜିନାମା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ତର୍ଜମା କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ପରିବହନ ରାଜିନାମା ତଥା ସୀମାରେ ଥିବା ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୁବିଧାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସୁବିଧା ଗୁଡିକର ସମୀକ୍ଷା ଶିଘ୍ର କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଚନ୍ତି।

ପ୍ରାୟ ତିନି ବର୍ଷ ବ୍ୟବଧାନ ପରେ ଭାରତ ନେପାଳ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକ ହୋଇଛି। ଏହାର ପୂର୍ବ ବୈଠକ 2016 ଅକ୍ଟୋବରରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ହୋଇଥିଲା। ଦୁଇ ଦେଶର ଦ୍ବିପକ୍ଷୀୟ ସଂପର୍କ ଉପରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସମୀକ୍ଷା ପାଇଁ 1987ରେ ଦୁଇ ଦେଶ ପକ୍ଷରୁ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଏହା ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇ ରହିଥିଲା।

ଭାରତ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ପୂର୍ବରୁ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ଜୟଶଙ୍କର ନେପାଳ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଦ୍ୟାଦେବି ଭଣ୍ତାରୀଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିଲେ। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକରେ ଯେପରି ଭାବେ ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧତା ଜାହିର କରାଯାଇଛି ସେଥିରୁ ଏହା ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସଂପର୍କ ଏକ ନୂଆ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଛୁଇଁବ।

ଆଲେଖ୍ୟ: ରତନ ସାଲଦି

ଭାବାନୁବାଦ: ରାମଚଂଦ୍ର ନାଥ