ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବ ନୂତନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ନୀତି

ଭାରତ ସରକାର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ରୋଜଗାର ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ(ଏଫଡ଼ିଆଇ) ନୀତି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି | ଏଫଡ଼ିଆଇ ଅଣ-ଋଣ ବିତ୍ତୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ର ଏକ ସ୍ରୋତ ଅଟେ | ଏଫଡ଼ିଆଇ ନୀତିକୁ ଉଦାରିକରଣ ଓ ସରଳୀକରଣ କରିବା ଲାଗି ଏଫଡ଼ିଆଇ ନୀତିରେ ଏହି ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି | ଏହା ଭାରତରେ “ବ୍ୟବସାୟ ସୁଗମତା” ପ୍ରଦାନ କରିବ |

ଭାରତର ବାହ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଓ ବିଦେଶୀ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ନିବେଶ ଅର୍ଥାତ ଏକାଧିକ କମ୍ପାନୀରେ ନିବେଶ କରିବା ବିନିଯୋଗ ଭଳି ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଦେଶୀ ନିବେଶ ଉପାଦାନ ରହିଛି | ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ନିବେଶ ଲାଗି ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ଲଗାଣ ତୁଳନାରେ ଏଫଡ଼ିଆଇ ରେ ନିବେଶ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସ୍ଥିର ଅଟେ | କାରଣ ପଶ୍ଚିମ ଦେଶ ଗୁଡିକର ସୁଧ ହାର ଅଧିକ ହେଲେ ବିଦେଶୀ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ନିବେଶ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇପାରେ | ବିଦେଶୀ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ନିବେଶର ପ୍ରମୁଖ ଭାଗ ହେଲା ‘ହଟ ମନି’ ଅର୍ଥାତ ମୁଦ୍ରା ଯାହାର ଆର୍ଥିକ ବଜାରରେ ଦ୍ରୁତ ଦେଣ ନେଣ ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହା ସୁଧ ହାରର ଅନ୍ତର ରେ ପ୍ରଭାବ ପଡିପାରେ ଯାହାକି “ପୁଞ୍ଜି ଫ୍ଲାଇଟ” ଅର୍ଥାତ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ବହୁ ମାତ୍ରାରେ ଅର୍ଥ ଗଚ୍ଛିତ କରିବା ବା ନିବେଶ କରିବା ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜିପାରେ | ତେଣୁ “ଏଫଡ଼ିଆଇ ନୀତି ବ୍ୟବସ୍ଥା” ଉପରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେବା ଏକ ସାହସିକ ପଦକ୍ଷେପ ଅଟେ |

ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ଉପରେ ଅଧିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବିଦେଶୀ ନିବେଶ ରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ନୀତିଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି କାରଣ ଏହା ସ୍ଥିର ଓ ସ୍ଥାୟୀ ନିବେଶ ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରେ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ କୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଥାଏ ଓ ଏଥିରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ |

ସମ୍ପ୍ରତ୍ତି ଏସଙ୍କ୍ରାନ୍ତରେ ଘୋଷଣା କରି ସରକାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ପ୍ରସାରଣ, ବେସାମରିକ ବିମାନ ଚଳାଚଳ, ନିର୍ମାଣ ବିକାଶ, ବ୍ୟାପାର, ଫାର୍ମାଶିଉଟିକାଲ୍ସ, ବୀମା, ସମ୍ପତ୍ତି ପୁନର୍ଗଠନ କମ୍ପାନୀ, ପେନସନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସେବା ସମେତ ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ର/ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ସ୍ଵୟଂଚାଳିତ ମାର୍ଗରେ ଶହେ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଫଡ଼ିଆଇ ର ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି | ଏଫଡ଼ିଆଇ ଲାଗି ଭାରତକୁ ଅଧିକ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା 2019-20 କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ ଉପସ୍ଥାପନା କରିବା ସମୟରେ ଘୋଷିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଏଫଡ଼ିଆଇ ନୀତି ରେ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି |

ସରକାରୀ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତରେ 2009-10 ରୁ 2013-14 ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ 189 ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ହୋଇଥିବା ବେଳେ 2014-15 ରୁ 2018-19 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 286 ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ହୋଇଛି | ଏକ ଆନୁମାନିକ ଆକଳନ ରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ 2018-19 ବର୍ଷରେ ଏଫଡ଼ିଆଇ 64.37 ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ରହିଛି ଯାହାକି କୌଣସି ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ନିବେଶ |

ସମ୍ପ୍ରତ୍ତି କୋଇଲା ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ସ୍ଵୟଂଚାଳିତ ମାର୍ଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଏଫଡ଼ିଆଇ ଲାଗି ଅନୁମତି ଦେବା ନେଇ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି | ଏଥିରେ କୋଇଲା ଖଣି (ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଅଧିନିୟମ 2015 ଓ ସଂଶୋଧିତ ଖଣି ଓ ଖଣିଜ (ବିକାଶ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ଅଧିନିୟମ 1957 ର ଅଧୀନରେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏଫଡ଼ିଆଇ ସାମିଲ ଅଛି | ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ଖନନ ରୋୟାଲଟି ରାଜସ୍ୱରେ ବୃଦ୍ଧି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଥିବାରୁ “ଅଣ-ଶୁଳ୍କ ରାଜସ୍ୱ” ଶ୍ରେଣୀ ଅଧୀନରେ ଏହା ସରକାରଙ୍କ “ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି” ସୁଦୃଢ କରିବ |

“ମେକ ଇନ ଇଣ୍ଡିଆ” କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଆହୁରି ସଶକ୍ତ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଭାରତରେ ଚୁକ୍ତି ଭିତ୍ତିକ ମୌଳିକଢାଞ୍ଚା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ଵୟଂଚାଳିତ ମାର୍ଗ ଅଧୀନରେ ଏଫଡ଼ିଆଇ କୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଛି | ସରକାର ମଧ୍ୟ ଏକକ ବ୍ରାଣ୍ଡ ଖୁଚୁରା ବ୍ୟାପାର (ଏସବିଆରଟି) ରେ ଏଫଡ଼ିଆଇ ଲାଗି ସ୍ଥାନୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ କୁ ସୁଗମ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ସଂସ୍କାର ମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ବିଷୟ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି | ଏହା ଉଚ୍ଚ ରପ୍ତାନିକାରୀ କମ୍ପାନୀ ଗୁଡିକ ପାଇଁ ସମାନ ଧରଣର ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ନିଶ୍ଚିତ କରିବ | ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକକ ବ୍ରାଣ୍ଡ ଖୁଚୁରା ବ୍ୟାପାର ସଂସ୍ଥା ଗୁଡିକ ପାଇଁ କାରବାର କୁ ଆହୁରି ସୁଗମ ଓ ସରଳୀକରଣ କରିବାରେ ସହାୟତା କରିବ | ଭାରତ ସରକାର, ଇଟା ଓ ମୋର୍ଟାର ଷ୍ଟୋର ଖୋଲିବା ପୂର୍ବରୁ ଅନଲାଇନ ବିକ୍ରି ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ଓ ବଜାର ର ପ୍ରଚଳିତ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି | ଅନଲାଇନ ବିକ୍ରି ଯୋଗୁଁ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ, ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ , ଗ୍ରାହକ ସେବା, ତାଲିମ ଓ ଉତ୍ପାଦ କୁଶଳତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଯୁକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି ସରକାର ଦୃଢୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି |

ଡିଜିଟାଲ ଗଣମାଧ୍ୟମ ମାମଲାରେ ନୂତନ ଘୋଷଣାନାମା ଅନୁଯାୟୀ ସରକାର ‘ସମ୍ବାଦ ଓ କରେଣ୍ଟ ଏଫେୟାର୍ସ‘ ଟିଭି ଚାନେଲ ଗୁଡିକୁ ଅପଲିଙ୍କ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁମୋଦନ ଅନୁଯାୟୀ 49 ପ୍ରତିଶତ ଏଫଡ଼ିଆଇ ର ପ୍ରାବଧାନ ରଖିଛନ୍ତି | ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସମ୍ପ୍ରତ୍ତି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିବା ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରିଣ୍ଟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଭଳି ଡିଜିଟାଲ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଜରିଆରେ ସମ୍ବାଦ ଓ କରେଣ୍ଟ ଏଫେୟାର୍ସ ଅପଲୋଡ ଓ ଷ୍ଟ୍ରିମିଂ କରିବା ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସରକାର 26 ପ୍ରତିଶତ ଏଫଡ଼ିଆଇ ଲାଗି ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରିବେ |

ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଘୋଷିତ ନୀତି ଗୁଡିକ ଏଫଡ଼ିଆଇ ପ୍ରବାହରେ ବୈଶ୍ଵିକ ଧାରାରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି | 2018 ରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ (ଏଫଡ଼ିଆଇ) ର ପ୍ରବାହରେ 13 ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି ବୋଲି UNCTAD ର ବିଶ୍ଵ ନିବେଶ 2019 ର ରିପୋର୍ଟ ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି | 2018 ରେ ଏଫଡ଼ିଆଇ ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଇ 1.3 ଟ୍ରିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ରହିଥିବା ବେଳେ ଏହାର ପୂର୍ବ ବର୍ଷ ଏଫଡ଼ିଆଇ ପରିମାଣ 1.5 ଟ୍ରିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ରହିଥିଲା | ପ୍ରଚଳିତ ଏଫଡ଼ିଆଇ ନୀତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କୁ ଉଦାରିକରଣ ଓ ସରଳୀକରଣ କରି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିବା ନୂତନ ଏଫଡ଼ିଆଇ ନୀତି ଭାରତରେ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ କୁ ଆହୁରି ଆକୃଷ୍ଟ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି |

ମୂଳ ଲେଖା : ଡଃ ଲେଖା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ପ୍ରଫେସର, NIPFP
ଅନୁବାଦ : ରୀତା ଯୋଶୀ