ଭାରତ ସର୍ବିଆ ସହ ସମ୍ପର୍କର ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିଛି

ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଡଃ ଏସ ଜୟଶଙ୍କର ସର୍ବିଆକୁ ଏକ ସଫଳ ଗସ୍ତ କରିଛନ୍ତି | ସେ ସର୍ବିଆରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଇଭିକା ଡେସିକଙ୍କ ସହ ବୈଠକ କରିବା ସହିତ ବେଲଗ୍ରେଡରେ ସର୍ବିଆର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ବୁସିକ ଓ ନେସନାଲ ଏସେମ୍ବ୍ଲିର ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ | ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ସମୟରେ ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ଭାଗୀଦାରୀତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ଉପରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା | ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ରାଜିନାମାରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିବା ଏହି ଗସ୍ତର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଯାହାକି ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ କରିବ ।

ଭାରତ-ସର୍ବିଆ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଇତିହାସ ସହିତ ଜଡିତ ରହିଛି | ସର୍ବିଆ ପୂର୍ବ ଯୁଗୋସ୍ଲାଭିଆର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ | ଭାରତ ଓ ପୂର୍ବ ଯୁଗୋସ୍ଲାଭିଆ ହେଉଛନ୍ତି ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନ (ଏନଏଏମ) ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ | ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପରସ୍ପରର ଜାତୀୟ ଚେତନାରେ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଓ ଜୋସେଫ ଟିଟୋଙ୍କ ନାମ ପ୍ରସ୍ତାବିତ କରାଯାଇଥିଲା | ଏହି ଦୁଇ ଦେଶର ଅତୀତରେ, ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଓ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ସର୍ବିଆର ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କ ମାନଙ୍କ ସହ ଭାବନାର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥାଏ |

ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅସାଧାରଣ ବନ୍ଧୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଏକ ଦୃଢ ଭାଗୀଦାରୀତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରିନଥିଲା | ଦୁଇ ଦେଶ ସମ୍ମୁଖିନ ହେଉଥିବା ଜଟିଳ ରଣନୀତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ବିଦେଶୀ ନୀତିର ପ୍ରାଥମିକତା ଗୁଡିକୁ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟ ପଡୋଶୀ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଥିଲେ | ଏହି ବିକାଶହୀନତା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ପର୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା |

ଉଭୟ ଦେଶ ଦ୍ରୁତ ଜାତୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ବେଳେ ଡଃ ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ଗସ୍ତକୁ, ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ରାଜନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଣେ ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁ ସହ ପୁଣି ଥରେ ଯୋଗାଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଭଳି ମନେ କରାଯାଉଛି | ଭାରତ ଏକ ଦ୍ରୁତ ବିକାଶଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତି ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବିଶ୍ବସ୍ତରରେ ଏହାର ସ୍ଥିତି ଜାହିର କରିବା ଲାଗି ପ୍ରୟାସ ଚଳେଇଛି | ଯୁଗୋସ୍ଲାଭିଆର ବିଭାଜନ ପରେ ଏବଂ କୋସୋବୋର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଆଦି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ତିକ୍ତତା ପରିସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ହେବା ପରି ଜଣାପଡୁଛି | ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ୟୁରୋପୀୟ ମହାଦେଶରେ ଏହା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ରେକର୍ଡ କରିଛି ଓ 2025 ସୁଦ୍ଧା ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ (ଇୟୁ)ରେ ସାମିଲ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି |

ବିଶ୍ଵରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜାରିଥିବା ବୈପ୍ଳବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମୁକାବିଲା କରିବା ଲାଗି ଏକ ନୂତନ ଭାରତ ଓ ନୂତନ ସର୍ବିଆ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ଵୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି | ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ ବୈଶ୍ଵିକରଣ, ଏବେ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି | ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସଂରକ୍ଷଣବାଦ, ସର୍ତ୍ତମୂଳକ ପୁଞ୍ଜି ପ୍ରଦାନ ଓ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପ୍ରେରିତ ଭଳି ବ୍ୟାଘାତ ଯୋଗୁଁ ବୈଶ୍ଵିକ ରଣନୀତିକ ବାତାବରଣ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇପଡୁଛି | ପାରମ୍ପରିକ ଓ ଅଣ-ପାରମ୍ପରିକ ସୁରକ୍ଷା ଜନିତ ବିପଦ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି | ପୁରୁଣା କୌଶଳଗତ ସନ୍ତୁଳନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏକ ନୂତନ ସନ୍ତୁଳିତ ଶକ୍ତିର ଉଭା ହେବାର ବାକି ରହିଛି | ପାରସ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟର ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ ଭାରତ ଓ ସର୍ବିଆ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଉଭା ହେଉଥିବା ଚାଲେଞ୍ଜ ଗୁଡିକର ସଠିକ ମୁକାବିଲା କରିପାରିବେ | ଏହା ସହଯୋଗାତ୍ମକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ, ‘ବସୁଦେବ କୁଟୁମ୍ବକମ’ ଅର୍ଥାତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵ ଗୋଟିଏ ପରିବାର ଏବଂ ‘ବିଶ୍ଵ ବନ୍ଧୁତ୍ଵ’ ଅର୍ଥାତ ବିଶ୍ଵରେ ଭାଇଚାରା ସ୍ଥାପନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଅନୁରୂପ ଅଟେ | ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ କାମ କରିବା ଓ ଏକ ସହଯୋଗାତ୍ମକ ମନୋଭାବ ନେଇ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସମସ୍ୟା ଗୁଡିକର ସମାଧାନ କରିବା ଲାଗି ଭାରତର ଇଚ୍ଛାକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ |

ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆପୋଷ ରଣନୀତିକ ସହାନୁଭୁତି ସହ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ଭାଗିଦାରୀତା ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ଏବଂ ଭାରତ ଓ ସର୍ବିଆ ପରସ୍ପରର ପ୍ରମୁଖ ରଣନୀତିକ ଉଦବେଗ ଗୁଡିକୁ ସମର୍ଥନ କରିଆସୁଛନ୍ତି | ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଭାରତର ଏକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମାମଲା ବୋଲି ବେଲଗ୍ରେଡ ଘୋଷନାମା ଜାରୀ କରିଥିଲା ଯାହାକି ପୂର୍ବରୁ କୋସୋବୋ ନିଜକୁ ସ୍ୱାଧିନ ବୋଲି କରିଥିବା ଏକତରଫା ଘୋଷଣା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବିଆକୁ ଭାରତର ସମର୍ଥନର ଅନୁରୂପ ଅଟେ | ସେମାନେ ପରମାଣୁ ଯୋଗାଣକାରୀ ଗୋଷ୍ଠୀ (ଏନଏସଜି) ଓ ଏକ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ପାଇଁ ଭାରତର ସଦସ୍ୟତା ସମେତ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ମଞ୍ଚରେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି |

ଭାରତ ପାଇଁ ସର୍ବିଆର ଭୂ-ରଣନୀତିକ ସ୍ଥିତିର ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଛି | ମଧ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ୟୁରୋପରେ ବେଲଗ୍ରେଡ, ପୂର୍ବ ୟୁରୋପ ଓ ବାଲକାନ ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ଵାର ହେବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି | ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ସଞ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ର ହେବା ବ୍ୟତୀତ ବେଲଗ୍ରେଡ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ, ରୁଷ ଓ ତୁର୍କୀ ସହ ଅନୁକୂଳ ବାଣିଜ୍ୟ ରାଜିନାମା ରହିଛି |

ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ପରିପୂରକ ହୋଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ମାତ୍ର 200 ନିୟୁତ ଡଲାର ରହିଛି | ଭାରତ ଆଞ୍ଚଳିକ ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଭାଗିଦାରୀତା (ଆରସିଇପି) ବୁଝାମଣାରୁ ଓହରିଯାଇଥିବା ବେଳେ ନୂତନ ବାଣିଜ୍ୟ ବୁଝାମଣା ଓ ନିବେଶର ବୈକଳ୍ପିକ ସ୍ରୋତ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଦିଗରେ ପ୍ରୟାସ ଚଳେଇଛି | ଫାର୍ମା, କୃଷି, ଆଇଟି ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ଯୋଗ ସମେତ ସମଗ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଭାଗୀଦାରିତାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି | ବିଶ୍ଵ ବ୍ୟାଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟ ସୁଗମତା ରେଟିଙ୍ଗରେ ସେମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତି ଓ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ଭିସା ଆବଶ୍ୟକତାରେ କୋହଳତା ଯୋଗୁଁ ଭାରତୀୟ ଓ ସର୍ବିଆ କମ୍ପାନୀ ଗୁଡିକ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ |

ଏହି ଭାଗୀଦାରିତାର ସମ୍ଭାବନା ଅତ୍ୟଧିକ ରହିଛି | ଗତିଶୀଳତାକୁ ଜାରି ରଖିବା ଓ ରାଜନୈତିକ ସଦଭାବନାକୁ ଏକ ମଜବୁତ ରଣନୀତିକ ଭାଗୀଦାରିତାରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିବା ଏକ ବଡ ଚାଲେଞ୍ଜ ହେବ |

ମୂଳ ଲେଖା : ରାଜର୍ଷି ରାୟ, ଗବେଷଣା ବିଶ୍ଳେଷକ, IDSA 

ଅନୁବାଦ : ରୀତା ଯୋଶୀ