ଭାରତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ର ରେ ବିସ୍ତୃତ ଅଗ୍ରଗତି ଓ ଅଗ୍ରଣୀ ରହବାର ଯୋଜନା କରୁଛି

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ନୀତି (DPEP) ସହିତ ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଏକ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଉପରେ ନଜର ରଖିଛି।2025 ସୁଦ୍ଧା, ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଦେଶୀ ଉତ୍ପାଦନର ଆକାରକୁ 25 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଛି ଏବଂ ଏହାର ଏକ ପଞ୍ଚମାଂଶ ରପ୍ତାନି ସୀମା ରହିଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଆମଦାନୀକାରୀ ହେବା ଠାରୁ, ଭାରତ ଆତ୍ମନିର୍ଭର (ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ) ର ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଏ ବିଶ୍ୱ ଦରବାର ରେ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ହେବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ବିଭିନ୍ନ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ମତାମତ ପାଇଁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ନୀତି 2020 କୁ ସର୍ବସାଧାରଣ ଡୋମେନରେ ରଖିଛି | ଆସନ୍ତା ତିନି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ହିତାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ନୀତି ଉପରେ ଆଲୋଚନାରେ ନିୟୋଜିତ କରିବ। ନୀତି ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଦେଶକୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଏରୋସ୍ପେସ୍ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ଏକ ଶୀର୍ଷ ମାନ୍ୟତା ଦେଶ ଭାବେ ଉଭା ହେବାକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିବ |

ଚଳିତ ବର୍ଷ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ 74 ପ୍ରତିଶତ ବିଦେଶୀ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ (ଏଫଡିଆଇ) କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଭାରତର ପୃଷ୍ଠପଟକୁ ଆସିଛି। ସୀମାକୁ 49 ପ୍ରତିଶତରୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହିଥିଲେ ଯେ ନୀତି ନିର୍ଭରଶୀଳ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ଭାରତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ ସମାନ। ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନରୁ କ୍ରୟ ପାଇଁ ସରକାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡିକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବେ ଯାହା ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ |

ଏଥିସହ, ଡ୍ରାଫ୍ଟ ପଲିସି ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଏକ ସମୟରେ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀକୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସାମରିକ ହାର୍ଡୱେୟାର ଏବଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସହିତ ସଶକ୍ତ କରୁଛି। ରାଫାଲ୍ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ପ୍ରଥମ ସେଟ୍ ଅଧିଗ୍ରହଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ଏକ ପ୍ରମାଣ ଅଟେ |

ଡ୍ରାଫ୍ଟର ଉଲ୍ଲିଖିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଗୁଡିକ ଏରୋସ୍ପେସ୍ ଏବଂ ନୌସେନାର ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ସହିତ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ ନିର୍ମାଣକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ | ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ବିକାଶ ପ୍ରକୃତରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଗ୍ରହଣୀୟତାର ମୂଳ ସ୍ଥାନ ଅଟେ, ଏବଂ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ନୀତି ସ୍ୱଦେଶୀ ଉଦ୍ଭାବନ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ | ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବାକୁ, ଘରୋଇ କ୍ରୟରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବାକୁ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ୍ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରତିଶୃତି ଦେଇଛି | ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ଏହା ଏକ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ଯାହା ନୀତି ଦଲିଲରେ ‘ଷ୍ଟାର୍ଟ-ଅପ୍’ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଉଦ୍ୟୋଗ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି | ବେସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ସ୍ପେସ୍ ସେକ୍ଟର ଖୋଲିବାକୁ ନୀତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଦେଖାଗଲା, ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ୍ ପ୍ରକୃତରେ ଦେଶର ଚାହିଦା ପୂରଣ ପାଇଁ ସ୍ୱଦେଶୀ ଉଦ୍ୟମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି |

ଏହାପୂର୍ବରୁ ସରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ କାରଖାନା ବୋର୍ଡକୁ କର୍ପୋରେଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଥଲେ। ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପରିଚାଳନା ଅଭ୍ୟାସ ପାଇବା ପାଇଁ ଏହା ହେଉଛି ଏକ ମାର୍ଗ |

ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ନିକଟରେ ସରକାର ଘୋଷଣା କରିଥିବା 20 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଆତ୍ମନିର୍ଭର ପ୍ୟାକେଜ୍ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲା। ପ୍ୟାକେଜ୍ ଏମଏସଏମଇ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅନେକ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଇଥିଲା, ଯାହା 2025 ସୁଦ୍ଧା 25 ବିଲିୟନ ଡଲାରର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ହାସଲ କରିବାରେ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେହୁଏ। ଏମଏସଏମଇ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ ନିଯୁକ୍ତିଦାତା ଅଟେ। ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ରୋଡମ୍ୟାପ ଦେଶରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ଉପରେ ବହୁଗୁଣିତ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ କରିପାରେ।

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପଦକ୍ଷେପ ନିକଟ ଅତୀତରେ ସ୍ୱାଗତ ଫଳାଫଳ ଦେଖାଇଛି, ବିଶେଷତ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନ ସହିତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସରେ | ଟେଲିଭିଜନ୍ ସେଟ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋଟ ଚାହିଦା ମଧ୍ୟରୁ 65 ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ପୂରଣ କରୁଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଟେଲିଭିଜନ୍ ସେଟ୍ ଆମଦାନୀକୁ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ତାଲିକାରେ ରଖାଯାଇଛି ସରକାର ଏହା ପୂର୍ବରୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଘରୋଇ କ୍ରୟ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ତାଲିକା ରେ ବୃଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏମ ଏସ ଏମ ଇ ଏବଂ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଅପ୍ସକୁ ମଜବୁତ କରିବ |

ଚଳିତ ବର୍ଷ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଷ୍ଟକହୋମ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶାନ୍ତି ଅନୁସନ୍ଧାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ଭାରତ ଏହାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରପ୍ତାନିକୁ 2017-18 ରେ 4,682 କୋଟି ତୁଳନା ରେ 2018-19 ମସିହାରେ 10,745 କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରି 100 ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରଗତି କରିଛି | ଏହା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ନୀତିର ଡ୍ରାଫ୍ଟକୁ ବାସ୍ତବବାଦୀ କରିଥାଏ |

ଆଲେଖ୍ୟ: ମନିଶ ଆନନ୍ଦ, ବରିଷ୍ଠ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସମ୍ବାଦଦାତା, ଦ ନିୟୁ ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ