ଅହିଂସାର ପୂଜାରୀ ଗାନ୍ଧୀ

2007ରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ଅକ୍ଟୋବର 2, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦିନକୁ 'ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅହିଂସା ଦିବସ' ଭାବରେ ପାଳନ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିବା ପରଠାରୁ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଅହିଂସା ପାଇଁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି | ଏହି ଦିନକୁ ଅହିଂସା ର ଆବଶ୍ୟକତା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଉଛି | ଜାତିସଂଘର ସେକ୍ରେଟେରୀ ଜେନେରାଲ୍ ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରସ୍ ଏହି ଦିନର ମହତ୍ତ୍ଵକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି, “ଗାନ୍ଧୀ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଆମେ ଯାହା କରୁ ଏବଂ ଆମେ କଣ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ତାହା ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥା’ନ୍ତି। ଏହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅହିଂସା ଦିବସରେ ମୁଁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି ଯେ ଏହି ଅସାମଞ୍ଜସ୍ୟକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛୁ ଯେହେତୁ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଭଲ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଠନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ। ” ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ସାଧାରଣ ସଭାର ସଂକଳ୍ପ ଅନୁଯାୟୀ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅହିଂସା ଦିବସ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷା ତଥା ଜନସଚେତନତା ମାଧ୍ୟମରେ ଅହିଂସା ବାର୍ତ୍ତା ବିସ୍ତାର କରିବାର ଏକ ଅବସର । ଏହି ସଂକଳ୍ପ ପ୍ରମାଣିତ କରେ, “ଅହିଂସା ନୀତିର ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା” ଏବଂ “ଶାନ୍ତି, ସହନଶୀଳତା, ବୁଝାମଣା ଏବଂ ଅହିଂସା ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରତି ରହିଥିବା ଇଛାକୁ ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଥିବା ନେତାଙ୍କ କଳ୍ପନାକୁ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଧାରଣା ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଜୀବିତ ରଖିଛି। ଗତ ବର୍ଷ ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସରେ ଏହି ଦିନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ନେଲସନ ମଣ୍ଡେଲାଙ୍କ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ “ପବିତ୍ର ଯୋଦ୍ଧା” ବୋଲି କହି ଏକ ଆଲେଖ୍ୟ ଲେଖିଥିଲେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ ମାନବ ସମାଜର କେତେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଗାନ୍ଧୀ ସେତୁ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଅନନ୍ୟ ଦକ୍ଷତା ରଖିଥିଲେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ତାଙ୍କ ଆଲେଖ୍ୟରେ ଆଲବର୍ଟ ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ ଯିଏ କହିଥିଲେ, “ଆଗାମୀ ପିଢି ବିଶ୍ଵାସ କରିବେ ନାହିଁ ଯେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ପୃଥିବୀରେ କେବେ ରହିଥିବେ।”

ଏକ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ବିବାଦ ଏବଂ ହିଂସା ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ, ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଅଟେ | ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଧାରଣା କେବଳ ରାଜନୈତିକ ସଂଗ୍ରାମର ଉପକରଣ ନୁହେଁ; ତାହା ମଧ୍ୟ ମାନବଜାତିକୁ ଅବ୍ୟବହୃତ ବସ୍ତୁବାଦ ଏବଂ ଉପଭୋକ୍ତାବାଦରୁ ଉନ୍ନତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିଲେ ଯାହା ସମସାମୟିକ ସମାଜର ଚଳଣୀ ଅଟେ | ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଏବଂ ବୃତ୍ତିଗତ ଆଚରଣରେ ସେ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ନୈତିକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ | ସେ କେବଳ ସତ୍ୟ ଏବଂ ଅହିଂସାର ପ୍ରଚାରକ ନୁହନ୍ତି; ବରଂ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ | ଗାନ୍ଧୀ ବହୁତ ଭଲ ଥିଲେ କାରଣ ସେ ଜୀବନରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀର ଶିର୍ଷକ ରଖିଥିଲେ “ସତ୍ୟ ସହିତ ମୋର ପରୀକ୍ଷଣ” |

ଅହିଂସା ବିଷୟରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଧାରଣା ତାଙ୍କ ସତ୍ୟଗ୍ରାହର ସଂକଳ୍ପରେ ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥିଲା; ଅର୍ଥାତ୍ ‘ସତ୍ୟକୁ ଦୃଢ ଭାବରେ ଧରି ରଖିବା’ | ଏହା 1907 ମସିହାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢି ଥିଲେ। ପରେ ସେ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶବାଦରୁ ଦେଶକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତର ଐତିହାସିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ। ସେ ବିଶ୍ଵକୁ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା ଏବଂ ପ୍ରେମ ବାଧ୍ୟବାଧକତା ଏବଂ ହିଂସା ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ।

ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଏବଂ ହିଂସାତ୍ମକ ବିପ୍ଳବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ଶକ୍ତି ଅପେକ୍ଷା ଏହା ଏକ ଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ଥିଲା | ଗାନ୍ଧୀ ଯୁକ୍ତିତର୍କରେ ବିଶ୍ଵର ଏକମାତ୍ର ନେତା ଯିଏ ଅହିଂସା ଶକ୍ତିକୁ ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରିଣତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା କେବଳ ସତ୍ୟଗ୍ରାହର ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ପରୀକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥିଲା | ସେ ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା |

1909 ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରିଟୋରିଆ ଏକ କାରାଗାରରେ ତିନିମାସ ବିତାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଜ୍ଞାନ, ଉପନିଷଦ, ବାଇବଲ ଏବଂ ଜନ୍ ରସ୍କିନ୍, ଲିଓ ଟୋଲଷ୍ଟୟ, ଆଦିଙ୍କ ଲେଖା ଏବଂ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ |

ଗାନ୍ଧୀ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରେମର ଆତ୍ମାକୁ ଅହିଂସା ର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ ଭାବରେ ଧରିଥିଲେ। ଯେହେତୁ ପ୍ରେମ ଏବଂ ଅହିଂସା ମଣିଷର ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି, ଏହା ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ସାଧାରଣ ଆଚରଣ | ଗାନ୍ଧିଜୀ ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖାଇଲେ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ସାମୂହିକ ଅହିଂସା କାର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ହୃଦୟର ଶୁଦ୍ଧତା ସହିତ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏପରି ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ଯେ ହିଂସାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରା ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହେବ | ଗାନ୍ଧୀ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅହିଂସାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଏହା ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କର ଏକ ଉପକରଣ। ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଅହିଂସା ବିଷୟରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଧାରଣା ଆଶା ଏବଂ ଆଶାବାଦୀତାର ଆଲୋକ ଅଟେ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ଯେ ତାଙ୍କର ଧାରଣା ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେବାରେ ଲାଗିଛି, ଯାହା ପିପୁଲ୍ସ ରିପବ୍ଲିକ୍ ଅଫ୍ ଚାଇନା ଭଳି ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସଶସ୍ତ୍ର ସଂଗ୍ରାମରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।

ଆଲେଖ୍ୟ: ରୂପ ନାରାୟଣ ଦାସ