ୟୁରୋପୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ବୈଦେଶିକ ନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରୁଛି

ବୈଦେଶିକ ସଚିବ ହର୍ଷ ଶ୍ରୀଙ୍ଗଲା 3 ଟି ପ୍ରମୁଖ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶ ପରିଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନଙ୍କ ସହ ଭାରତର ରଣନୀତିକ ସହଭାଗିତା ରହିଛି । ଅକ୍ଟୋବର 29 ରୁ ନଭେମ୍ବର 4 ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଫ୍ରାନ୍ସ, ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ଯାତ୍ରା ଦ୍ବିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କର ସମୀକ୍ଷା ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ନିବେଶ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୁତ କରିଥିଲା । ଚଳିତ ବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ରାଫେଲ ବିମାନର ସାମିଲ ​‌େ​‌ହବା ସହିତ ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉନ୍ନୟନରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି । ଚୀନ ସହିତ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ବାୟୁସେନାର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି । ସେ ପ୍ୟାରିସର ଅଗ୍ରଣୀ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ଥିଙ୍କ ଟ୍ୟାଙ୍କ IFRI ରେ ପୋଷ୍ଟ COVID ବିଶ୍ବରେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।

ଏହି ମହାମାରୀ କିପରି ଭାରତରେ ନବସୃଜନ ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛି ଏବଂ ଏଥି ପାଇଁ ଦେଶ ଉଚ୍ଚମାନର ମୂଲ୍ୟବାନ ଚିକିତ୍ସା ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାରେ ଆଗେଇ ଆସିଛି ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । IFRI ରେ ହୋଇଥିବା ଭାଷଣରେ ମହାମାରୀ ଦ୍ବାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ବର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ପ୍ରାଥମିକତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯାହା ଦ୍ବାରା ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ବହୁପକ୍ଷୀୟତା ଏବଂ ଏକ ନିୟମ ଆଧାରିତ କ୍ରମ ଜରୁରୀ ଏବଂ ଏହା ଉଦୀୟମାନ ମଲ୍ଟିପୋଲାର କ୍ରମରେ ସ୍ବାଧୀନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ୟୁରୋପ ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ । ଶ୍ରୀ ଶ୍ରିଙ୍ଗଲାଙ୍କ ଗସ୍ତ କାଳରେ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ଏକ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛି ଯାହାକୁ ଭାରତ ଦୃଢ଼ ନିନ୍ଦା କରିଛି ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଫ୍ରାନ୍ସ ଲୋକଙ୍କ ସହ ରହିଛନ୍ତି ।

ଏହି ଭ୍ରମଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀଙ୍ଗଲା କୁଳପତି ମର୍କେଲଙ୍କ ବୈଦେଶିକ ତଥା ସୁରକ୍ଷା ନୀତି ପରାମର୍ଶଦାତା ଜନ ହେକରଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ । ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ସଂସ୍କାର, ଜର୍ମାନୀ​‌େ​‌ର ନୂତନ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ବୁଝାମଣା ଓ ଭାରତୀୟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସହିତ ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ଭାରତର ଆଧୁନିକୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଏହାର ଭୂମିକା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା । ଭାରତ ହେଉଛି ସେହି ଅଳ୍ପ ଦେଶ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଯେଉଁଥିରେ ଜର୍ମାନୀର ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରୀୟ ଆନ୍ତଃ ରାଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହା ମଧ୍ୟ ୟୁରୋପୀୟ ୟୁନିଅନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଆମର ସର୍ବ ବୃହତ ବାଣିଜ୍ୟ ଅଂଶୀଦାର ଭାବରେ ରହିଛି । ଜର୍ମାନୀର ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ରଣନୀତି ଏହାର ବୈଦେଶିକ ନୀତିରେ ନୂତନ ସୁରକ୍ଷା ପରିସର ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଏବଂ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୀନ୍ ସହିତ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଏହାର ଚିନ୍ତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ।

ଜର୍ମାନୀ ସହିତ ଭାରତ ମଧ୍ୟ G4 ଗୋଷ୍ଠୀର ଏକ ଅଂଶ ଯାହା ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦାବି କରୁଛି । ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ଭାରତ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟତା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ବୈଠକ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି ।

ତାଙ୍କର ୟୁରୋପୀୟ ଗସ୍ତର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀଙ୍ଗଲା ବ୍ରିଟେନ ଗସ୍ତ କରି ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଏବଂ ଏହି ରଣନୀତିକ ଭାଗିଦାରୀକୁ ମଜବୁତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି । ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ସହିତ ସେ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଙ୍କ ଟ୍ୟାଙ୍କ- ପଲିସି ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରେ ଇଣ୍ଡୋ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଭାରତର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବିଷୟରେ ନିଜର ବକ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ସେ ଚାରୋଟି ପ୍ରମୁଖ ବିଷୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ: ପ୍ରଥମେ, ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରେ ଏକ ନୂତନ ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ତଥା ସାମୁଦ୍ରିକ ବିଭାଗ ଗଠନ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ଦୀର୍ଘ ସାମୁଦ୍ରିକ ଇତିହାସ ରହିଥିବାରୁ ଏହା ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମହତ୍ତ୍ବ ବହନ କରୁଛି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ସମାନ ନିୟମ ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ତୃତୀୟତଃ, ସେ ସୂଚାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ 2018 ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଘୋଷିତ ତଥା 2019 ରେ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ସାଗର ଡକ୍ଟ୍ରିନ୍ ହେଉଛି ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଭାରତର ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ଦର୍ଶନର ମୂଳଦୁଆ । ଚତୁର୍ଥତଃ, ଏକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଭାବରେ ଭାରତ ସାମରିକ କିମ୍ବା ମାନବିକତା ଏବଂ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବର୍ତ୍ତମାନ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ନୀତି ଏଜେଣ୍ଡାରେ ସର୍ବାଗ୍ରେ ରହିଛି । ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ COVID ର ପ୍ରଭାବ ପରଠାରୁ ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ମିଟିଂ ହୋଇଆସୁଥିବାରୁ ବୈଦେଶିକ ସଚିବଙ୍କ ଗସ୍ତକୁ ସକ୍ରିୟ କୂଟନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି ଯାହା ପ୍ୟାରିସ୍, ବର୍ଲିନ୍ ଏବଂ ଲଣ୍ଡନ ସହିତ ରଣନୀତିକ ସମୀକରଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିଛି ।

ପ୍ରଫେସର ଉମ୍ମୁ ସଲ୍‌ମା ବାୱା, ପ୍ରଫେସର ତଥା ଜେନ୍‌ ମୋନେଟ ଚେୟାର, ଜେଏନ୍‌ୟୁ