ଏସସିଓ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ

ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଷମା ସ୍ଵରାଜ ଚଳିତ  ସପ୍ତାହରେ ସାଙ୍ଘାଇ ସହଯୋଗ ସଂଗଠନ (ଏସସିଓ) ର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେବାପାଇଁ କିରଗିଜସ୍ଥାନର  ବିଶକେକ ଗସ୍ତରେ ଯାଇଥିଲେ। ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଏହା ଥିଲା ତାଙ୍କର ଶେଷ ବିଦେଶ ଗସ୍ତ | ଭାରତର ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନର  ଫଳାଫଳ ପ୍ରକାଶ ପାଇବାର ମାତ୍ର ଦିନକ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀମତୀ ସ୍ଵରାଜଙ୍କ ଏହି ଗସ୍ତରୁ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ଏସସିଓ ବୈଠକ ଭାରତ ପାଇଁ କେତେ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ | ଭାରତର  ନେତା ମାନେ ବହୁ ବର୍ଷ ହେଲା ନିୟମିତ ଭାବେ ଏହି ଏସସିଓ ବୈଠକ ରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି | 2015ରେ ରୁଷ ର ଉଫାରେ ପଞ୍ଚଦଶ ଏସସିଓ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ପରଠୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏସସିଓ ଶିଖର ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି |

ଗତ ବର୍ଷ ଶ୍ରୀମତୀ ସୁଷମା ସ୍ଵରାଜ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସିଥାରମଣ ଓ ଜାତୀୟ ନିରାପତ୍ତା ଉପଦେଷ୍ଟା ଅଜିତ  ଡୋଭାଲ ଚୀନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ସେମାନଙ୍କ ବିଭାଗୀୟ ଏସସିଓ ବୈଠକ ଗୁଡିକରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ | ଡୋକଲାମ ଅଚଳାବସ୍ଥା ପରେ ଚୀନ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଲାଗି ଏହି ବୈଠକ ଗୁଡିକ ମଞ୍ଚ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହ ମଧ୍ୟ-ଏସିଆ ଓ ରୁଷ ସହ ଏକ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ବୈଠକ କରିବା ଲାଗି ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା | 2019 ଏସସିଓ ବୈଠକ ଅବସରରେ ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀମତୀ ସ୍ଵରାଜ ଚୀନ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ୱାଙ୍ଗ ୟି ଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରି ଉହାନ ଅଣାନୁଷ୍ଠାନିକ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ସମୟରେ ଉପନୀତ ହୋଇଥିବା ନିୟମାବଳୀର ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରତି ଜୋର ଦେଇଥିଲେ |

2017 ଜୁନରେ ଭାରତ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଏସସିଓ ରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲା | ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ର ସଦସ୍ୟତା ସହ ଏସସିଓ ସମଗ୍ର ୟୁରୋସିଆ ତଥା ଭାରତୀୟ ମହାଦେଶ ରେ ସ୍ଥିତି ବିସ୍ତାର କରିଛି ।  ଏସସିଓ ବୈଠକରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ନିୟମିତ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ ବହୁ କାରଣରୁ ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେକରାଯାଏ |

ଏସସିଓ ରେ ଭାରତର ସଦସ୍ୟତା ଏହାର ‘ମଧ୍ୟ-ଏସିଆ ସଂଯୋଗୀକରଣ’ ନୀତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ | ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ଇରାନ ଭଳି ରାଷ୍ଟ୍ର  ଏସସିଓ ରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି | ଶ୍ରୀମତୀ ସ୍ଵରାଜ ଏହି ଶିଖର ବୈଠକରେ ଉଦବୋଧନ ଦେବା ବେଳେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ସୂଚାରୁ ରୂପେ ଶାନ୍ତି ବୁଝାମଣା ଲାଗି ଭାରତର ପ୍ରତିଶୃତିବଦ୍ଧତା ଦୋହୋରାଇଥିଲେ | ‘ଏସସିଓ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଯୋଗାଯୋଗ ଗୋଷ୍ଠୀ’ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ କରିବା ନେଇ ସେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ |ଏହି ଅବସରରେ  ଯୋଗାଯୋଗ ଗୋଷ୍ଠୀର ପରବର୍ତ୍ତୀ କ୍ରିୟାନ୍ବୟନର ଚିଠା ରୂପରେଖ ଅତି ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଆହ୍ଵାନ ଜଣାଇଥିଲେ | ଆଞ୍ଚଳିକ ଅଂଶୀଦାର ଗୁଡିକର ଦୃଢ ସମର୍ଥନ ଓ ସାମୁହିକ ପ୍ରୟାସ ବିନା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ମରୀଚିକା ସଦୃଶ ହେବ ଓ ଏହାର ସମାଧାନ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି | ଭାରତ, ଆଫଗାନିସ୍ଥାନରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଆଞ୍ଚଳିକ ସହଯୋଗ ଲାଗି ଏସସିଓ କୁ ଏକ ମଞ୍ଚ ରୂପେ ଦେଖିଥାଏ |

 ଏସସିଓରେ ଭାରତ ର ସମାବେଶ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ | ଫେବୃୟାରୀ 2019ର ପୁଲୱାମା ଆକ୍ରମଣ ପରେ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ ଦିଗରେ ଭାରତ ଅଧିକ  ସକ୍ରିୟ ହୋଇପଡିଛି | ଏସସିଓ ର ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍ଥା ଆଞ୍ଚଳିକ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦୀ ବିରୋଧୀ ଢାଞ୍ଚା (RATS) ର ସ୍ଥାପନା ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ, ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦ ଓ ଉଗ୍ରବାଦ ର ମୁକାବିଲା ଲାଗି କରାଯାଇଥିଲା | ଭାରତ ଏସସିଓ ର ବାର୍ଷିକୀ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ନିରୋଧୀ ଅଭ୍ୟାସ ‘ଶାନ୍ତି ମିଶନ’ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ       କରିଥିଲା | ଭାରତ ପାଇଁ ଏସସିଓ ରେ ସାମିଲ ହେବାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ନିରୋଧୀ ପ୍ରୟାସ କୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା |

ଅଞ୍ଚଳର ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହ ସଂଯୋଗୀକରଣ କୁ ଆହୁରି ସଶକ୍ତ କରିବା ଲାଗି ଭାରତ ସଙ୍କଳ୍ପବଦ୍ଧ | ଆନ୍ତଃ-ଆଞ୍ଚଳିକ ସଂଯୋଗୀକରଣ ର ବାସ୍ତବତା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ରେ ଭାରତର ପ୍ରତିଶୃତିବଦ୍ଧତା ନେଇ ସେ ପୁଣି ଥରେ ଦୋହୋରାଇଥିଲେ | ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ପରିବହନ କୋରିଡର, ଚବାହାର ବନ୍ଦର, ଆଶଗାବାଟ ରାଜିନାମା ଓ ଭାରତ-ମିଆଁମାର-ଥାଇଲାଣ୍ଡ ତ୍ରିପକ୍ଷୀୟ ରାଜପଥ ଭଳି ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରକଳ୍ପ ଗୁଡିକ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିବାରୁ ଭାରତର ସଙ୍କଳ୍ପବଦ୍ଧତା ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରତୀୟମାନ ହେଉଛି | ତେବେ ଚୀନ ର ବେଲ୍ଟ ଏଣ୍ଡ ରୋଡ ଇନିସିଏଟିଭ (ବିଆରଆଇ) ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତି ପାଇଁ ଏକ ଚାଲେଞ୍ଜ ଭାବେ ବଜାୟ ରହିଛି | ଭାରତ ଏକ ‘ସମଷ୍ଟିଗତ, ନିରନ୍ତର ଓ ପାରଦର୍ଶିତା ପଦକ୍ଷେପ’ ଗ୍ରହଣ ଲାଗି ଦେଶ ଗୁଡିକୁ ଦାବି କରିଆସୁଛି ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମତା ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ଅଖଣ୍ଡତା ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗୁଡିକ ପ୍ରତି  ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିଛି ।

ଏସସିଓ, ଭାରତକୁ କେବଳ ମଧ୍ୟ ଏସୀୟ ଦେଶ ଗୁଡିକ ସହ ନୁହେଁ  ବରଂ ରୁଷ ଓ ଚୀନ ଭଳି ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଏସୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ରକ୍ଷା ଲାଗି ଏକ ମଞ୍ଚ ପ୍ରଦାନ କରିଛି | ୟୂରାସୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ, ଯୋଗାଯୋଗର ଅଭାବ, ଆଞ୍ଚଳିକ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଅର୍ଥନୈତିକ  ଏକୀକରଣର ମାନ୍ଦା ଗତି ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଚାଲେଞ୍ଜ ଗୁଡିକର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି |ଏହି ସବୁ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଛି |  

ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏସସିଓ ନିଜକୁ ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ଆଞ୍ଚଳିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରିପାରିଛି | ଏହା ଦେଶ ଗୁଡିକୁ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ସାମିଲ କରିବା  ଲାଗି ବିବିଧ ହିତ ଗୁଡିକ ସହ ଏକ ମଞ୍ଚ ପ୍ରଦାନ କରିଛି | ଭାରତ ଏହାର ଭୂୟସୀ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି ଓ ଏସସିଓ ର ତତ୍ତ୍ଵାବଧାନରେ ଦେଶ ଗୁଡିକ ସହ ରୀତିମତ ଭାବେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଛି |

ମୂଳ ଲେଖା : ସାନା ହାସମୀ, ଚୀନ ଓ ୟୁରାସିଆନ ବ୍ୟାପାର ଉପରେ ସାମରିକ ବିଶ୍ଳେଷକ

ଅନୁବାଦ : ରୀତା ଯୋଶୀ