ଓସାକାରେ ଜି-20 ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ

 ଜାପାନ ଓସାକାରେ ଜି-20 ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା | ବୈଶ୍ଵିକ ଆର୍ଥିକ ଉତ୍ପାଦନର ଶତକଡା 80 ଭାଗ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ଵ କରୁଥିବା ଜି-20 ରାଷ୍ଟ୍ର ସମୂହ ହେଉଛି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଶାସନ ଉପରେ ତର୍କ ବିତର୍କ କରିବାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମଞ୍ଚ | ଜି-20 ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନେତୃବୃନ୍ଦ ଓସାକାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏକ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ପୁନଃ ଆସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚ୍ୟ  ବିଷୟ ଥିଲା କାରଣ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିକାଶର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଆମେରିକା-ଚୀନ ବାଣିଜ୍ୟ ବିବାଦର ପ୍ରଭାବ ପଡିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି | ଏହି ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀରେ ବିକଶିତ ଓ ବିକାଶଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତିର  ଶୀର୍ଷ ନେତା ମାନେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ |ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଭାରତର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ଵ କରିଥିଲେ | 

ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବା ପରେ ଏକ ମୁକ୍ତ, ନିରପେକ୍ଷ, ଅଣ ଭେଦଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ,ପାରଦର୍ଶୀ, ପୂର୍ବାନୁମାନ ଓ ସ୍ଥିର ବାଣିଜ୍ୟ ତଥା ନିବେଶ ବାତାବରଣ  ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହ ଓସାକା ଘୋଷଣାପତ୍ର ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା |ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ନେତା ମାନେ ବିଶ୍ଵ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନ(ଡ଼ବଲଇଉଟିଓ), ସର୍ବବୃହତ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ସଂସ୍କାରର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ | ଆମେରିକା ଡ଼ବଲଇଉଟିଓ ର ଅପିଲିୟ ସଂସ୍ଥା ରେ ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି କୁ ଅବରୋଧ କରିବା ଜାରି ରଖିଥିବାରୁ ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ମୁଖ୍ୟ ବିବାଦ ବ୍ୟବସ୍ଥା  ଦୁର୍ବଳ ହେବାରେ ଲାଗିଛି | ଓସାକା ଘୋଷଣା ପତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଡ଼ବଲଇଉଟିଓ ସଦସ୍ୟ ମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଜରିଆରେ ନିୟମାନୁଯାୟୀ ବିବାଦ ସମାଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଲାଗି ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ |

ଜି-20 ଶିଖର ବୈଠକର ଆୟୋଜନ କରିଥିବା ଜାପାନ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇଛି |ଜାପାନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶିଞ୍ଜୋ  ଆବେ ଡାଟା ବ୍ୟବସ୍ଥାପନା ଓ ଆସ୍ଥା ସହ ଡାଟା ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ଉପରେ ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗଠନ ଲାଗି ‘ଓସାକା ଟ୍ରାକ’ ର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି | ଯଦିଓ ଜି20ର ଅଧିକାଂଶ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏହାର ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଭାରତ ଏହାକୁ ଖୋଲା ଖୋଲି ଭାବେ ସମର୍ଥନ କରିନାହିଁ  | ଡାଟା ଓ ସୂଚନାର ସୀମା ପାରି ପ୍ରବାହ ଉତ୍ପାଦକତା ଓ ନବାଚାରକୁ ଯଦିଓ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ ତେବେ ଏଥିରେ ଗୋପନୀୟତା, ଡାଟା ସଂରକ୍ଷଣ, ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର ତଥା  ସୁରକ୍ଷା ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଆଦି ଅନେକ ଚାଲେଞ୍ଜ ରହିଛି | ଭାରତ କହିବାନୁଯାୟୀୟ ଡାଟା ‘ସମ୍ପତ୍ତିର ଏକ ନୂଆ ରୂପ’ ଏବଂ 2018ରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ବ ବ୍ଯାଙ୍କ ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁଯାୟୀ ଏହା ଡାଟା ସ୍ଥାନିୟକରଣ  ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଥାଏ |

 ଓସାକା ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବିବାଦମୂଳକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଜଳବାୟୁ  ପରିବର୍ତ୍ତନ ଥିଲା କାରଣ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ଫ ପ୍ୟାରିସ ରାଜିନାମାରୁ ନିଜକୁ ଦୂରରେ ରଖିଥିଲେ | କିନ୍ତୁ ଫ୍ରାନ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏମାନୁଏଲ ମାକ୍ରନଙ୍କ ସମେତ ବହୁ ନେତାଙ୍କ ପ୍ରତିରୋଧ ଯୋଗୁଁ ଓସାକା ଘୋଷଣାନାମାରେ ପ୍ୟାରିସ ରାଜିନାମାର ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଲାଗି ଏଥିରେ  ସ୍ବାକ୍ଷରିତ ନେତା ମାନେ  ପୁନଃ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି | ପ୍ୟାରିସ ରାଜିନାମାକୁ ଆମେରିକୀୟ କର୍ମଚାରୀ ଓ କରଦାତା ମାନଙ୍କ ଲାଗି ହାନିକାରକ ବୋଲି ଆମେରିକା ଦୋହୋରାଇଛି | ଏହି ଅବସରରେ ଉଚ୍ଚମାନର ମୌଳିକଢାଞ୍ଚା ନିବେଶକୁ ଜି 20 ସଦସ୍ୟ ମାନଙ୍କ  ସାଧାରଣ ରଣନୀତିକ ଦିଶା ଭାବେ  ସହମତି ଦିଆଯାଇଥିବା ସହ ସାର୍ବଜନୀକ ବିତ୍ତୀୟ ସ୍ଥିରତା, ଆର୍ଥିକ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି, ପରିବେଶ ଓ ମହିଳା ଆର୍ଥିକ ସଶକ୍ତିକରଣ ସମେତ ସାମାଜିକ ବିଚାରଧାରା ଗୁଡିକର ଏକୀକୃତ କରିବା,ପ୍ରାକୃତିକ ଦୁର୍ବିପାକ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ ତଥା ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଆଦି ଉପରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା |

ଓସାକା ଘୋଷଣାନାମାରେ ଅର୍ଥ ହେରଫେର ରୋକିବା ଓ  ଆତଙ୍କବାଦୀ ମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ବନ୍ଦ କରିବା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ ଲାଗି  ଆର୍ଥିକ କ୍ରିୟାନ୍ଵୟନ ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସ (ଏଫଏଟିଏଫ) ମାନକର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଲାଗି ପ୍ରୟାସ  ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଛି |ଏଥିସହିତ ଦୁର୍ନୀତିର ମୂକାବିଲା କରିବା ଲାଗି ଏହାର ପ୍ରୟାସରେ ଜି20 ନେତା ମାନେ ଦୁର୍ନୀତିର ମୂଳୋପୋଛ ଲାଗି ନିଜର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧତା ଜାହିର କରି ଏହାର ମୁକାବିଲା କରିବା ଲାଗି ସହଯୋଗ ଜାରି ରଖିବା ଉପରେ ଏକମତ ହୋଇଛନ୍ତି | ଏଥିରେ ଗମ୍ଭୀର ଅର୍ଥନୈତିକ ପଳାତକ ମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କଡା ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ  କରିବା  ଓ ଦୁର୍ନୀତି ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଚୋରୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଆଦାୟ  କରିବାରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରାଯାଇଛି | 

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା  ଓ ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ପ୍ରାଥମିକ  ଚାଲେଞ୍ଜ ଗୁଡିକ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ଜି-20 ଗୋଷ୍ଠୀ ସମୂହ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଫୋରମ |ଏହି ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ବିଶ୍ଵର ତୁଙ୍ଗ ନେତା ମାନଙ୍କୁ  ଅଣଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ଓ ତ୍ରିପକ୍ଷୀୟ ବୈଠକ କରି ବହୁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଳାପ ଆଲୋଚନା କରିବାଲାଗି ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ | ଏହି ଅବସରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ବିବାଦର ସମାଧାନ ଲାଗି ବହୁ ପ୍ରତିକ୍ଷିତ ଆମେରିକା-ଚୀନ ବୈଠକ ସମେତ ବହୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ବୈଠକର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା  | ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆମେରିକା ଓ ଜାପାନ ସହ ବହୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ବୈଠକରେ ବାଣିଜ୍ୟ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ନିରାପତ୍ତା ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା କରି ଭାରତର ରଣନୀତିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଗୁଡିକ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ  କରିଥିଲେ | ଏହି ବୈଠକରେ ଭାରତ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ  ଜାପାନ-ଆମେରିକା-ଭାରତ ରଣନୀତିକ ସହଯୋଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ସହ ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଠକରେ ବହୁପକ୍ଷବାଦ, ବିକାଶାତ୍ମକ ସହଯୋଗ ଓ ଆତଙ୍କବାଦର ମୁକାବିଲା  ପ୍ରତି ସଙ୍କଳ୍ପବଦ୍ଧତା ଉପରେ ରୁଷ-ଭାରତ-ଚୀନ ବୈଠକରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ  ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା | ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦୁର୍ବିପାକ ନିରୋଧୀ ଅବସଂରଚନା ଲାଗି  ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟରେ ସାମିଲ ହେବା ପାଇଁ ଜି20 ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ର ନେତା ମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ | ଭାରତ 2022 ରେ ଜି-20  ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀର ଆୟୋଜନ କରିବାର ସ୍ଥିରୀକୃତ୍ୟ ହୋଇଛି  | 

ମୂଳ ଲେଖା :ଡଃ ତିତଲୀ ବାସୁ,ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଉପରେ ସାମରିକ ବିଶ୍ଳେଷକ 

ଅନୁବାଦ :ରୀତା ଯୋଶୀ