ୟେମେନରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନା ଅନିଶ୍ଚିତତା ଦେଇ ଗତିକରୁଛି

ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାକ୍ରମରେ, ଆଦେନ ରେ କ୍ଷମତା ଅକ୍ତିଆର ପରେ ସାଉଦି ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ରେ ଶାନ୍ତି କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଭାଗ ନେବା ଲାଗି ଚଳିତ ସପ୍ତାହରେ ୟେମେନ ର ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଜାହିର କରିଥିବାରୁ ୟେମେନରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନା ନେଇ ଆଶା ଉଜ୍ଜୀବିତ ହୋଇଛି | ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ (ୟୁଏଇ) ସମର୍ଥିତ ୟେମେନ ର ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ବାହିନୀ ଏକ ପ୍ରବଳ ସଂଘର୍ଷରେ ଆଦେନ ର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରାସାଦ କୁ ନିଜ ଆୟତ୍ତରେ ରଖିଛି | ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ 40 ଜଣଙ୍କ ପ୍ରାଣହାନୀ ଘଟିଥିବା ବେଳେ 260 ରୁ ଅଧିକ ଜଣ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି | ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ନେତା ଏଡୁରାସ ଅଲ ଯୁବେଇଦି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅବଦରାବୁ ମନସୁର ହାଦୀଙ୍କ ସେନା ବାହିନୀ ଦ୍ଵାରା ହାଉଥି ଆନ୍ଦୋଳନ ନେତା ମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍ଥାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଲାଗି ପ୍ରୟାସ କରିଥିବା ଯୋଗୁଁ ହିଂସାକାଣ୍ଡ ଘଟଣାକୁ ପ୍ରରୋଚିତ କରାଯାଇଥିଲା | ଆଦେନ ସହର ର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାନ୍ତର ପରିଷଦ (ଏସଟିସି) ଆଡଡା ରେ ସାଉଦି ମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରୁ କରାଯାଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଘଟଣା କୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି | ଆଦେନ ରେ ସମ୍ପ୍ରତ୍ତି ଉପୁଜିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ପରିସ୍ଥିତି କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ କରିବା ଲାଗି ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ପାଇଁ ୟୁଏଇ ଓ ସାଉଦି ଆରବ ନେତା ମାନେ ୟେମେନ ର ସରକାର ସମର୍ଥିତ ପାର୍ଟି ଗୁଡିକ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରିଛନ୍ତି |

2011ରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିଦ୍ରୋହ ଯୋଗୁଁ ୟେମେନ ର ତତକାଳୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅଲ୍ଲୀ ଅବଦୁଲ୍ଲା ସାଲେହ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହାଦୀଙ୍କୁ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ଲାଗି ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ | ତାଙ୍କ ଶାସନ ଅମଳରେ ହାଦୀ ସରକାର ଜେହାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ସମେତ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନ, ସାଲେହଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ନିରନ୍ତର ନିଷ୍ଠା, ଦୁର୍ନୀତି, ବେରୋଜଗାର ଓ ଖାଦ୍ୟ ଅସୁରକ୍ଷା ଆଦି ଭଳି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମାମଲା ଗୁଡିକର ସମାଧାନ କରିବାରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ | ହାଉଥି (ସିଆ) ବିଦ୍ରୋହୀ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଲାଭକାରୀ ହୋଇଥିଲା | କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିବା ସୂନୀ ଓ ୟେମେନର ନାଗରିକ ମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସାଦା ଓ ସାନା ଉପରେ କବଜା କରିବାରେ ହାଉଥି ମାନେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିବା ଲାଗି ଧମକ ଦେଇଥିଲେ |

ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀ ଇରାନ ଦ୍ଵାରା ସମର୍ଥିତ କୁହାଯାଉଥିବା ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ର ଆବିର୍ଭାବ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ସାଉଦିଆରବ 2015ରେ ହାଦୀ ସରକାରଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ବିଦ୍ରୋହୀ ମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିଥିଲେ | ସାଉଦିଆରବ, ୟୁଏଇ, କୁୱେତ, ବାହାରିନ, କାତାର, ସୁଦାନ,ଇଜିପ୍ଟ,, ଯୋର୍ଡାନ ଓ ମୋରୋକ୍କୋ ସମେତ ସୁନ୍ନୀ ଆରବ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁଡିକ ମେଣ୍ଟରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଆମେରିକା ଓ ବ୍ରିଟେନ ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସାହାଯ୍ୟ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଇଥିଲେ | ସାଉଦି ନେତୃତ୍ଵ ମେଣ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣ ୟେମେନ ରୁ ହାଉଥି ବିଦ୍ରୋହୀ ମାନଙ୍କୁ ବିତାଡିତ କରିଥିଲେ | ହେଲେ ସେମାନେ ସାନା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିଲେ | 2017 ରେ ରିୟାଧ ଉପରେ ବାଲିଷ୍ଟିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକ୍ଷେପଣ ପରେ ୟେମେନ ଓ ସାଉଦିଆରବ ର ଅବରୋଧ କରାଗଲା ଓ ବିଦ୍ରୋହୀ ଅଧ୍ୟୁଷିତ ବନ୍ଦର ସହର ହୋଦେଡା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଗଲା |

ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ହିଂସାତ୍ମକ ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ ୟେମେନ ରେ ବହୁ ଜଣ ଙ୍କ ଜୀବନ ହାନି ଘଟିଥିଲା ଓ ୟେମେନ ହେଉଛି ବିଶ୍ଵର ସବୁଠୁ ଅଧିକ ମାନବକୃତ ମାନବୀୟ ଦୁର୍ବିପାକ ଦେଶ ବୋଲି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରିପୋର୍ଟ ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା | “ୟେମେନ ପାଇଁ 2019 ମାନବୀୟ ଆବଶ୍ୟକତାର ଅବଲୋକନ” ଶୀର୍ଷକ ମାନବୀୟ ବ୍ୟାପାରୀୟ ସମନ୍ଵୟ ଲାଗି କାର୍ଯ୍ୟଳୟ (ଓସିଏଚଏ) ର ରିପୋର୍ଟ ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସର 2 ନିୟୁତ ପିଲା ଏବଂ ଏକ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟା ରେ ଗର୍ଭବତୀ ଓ ସ୍ତନପାନ କରାଉଥିବା ମହିଳାଙ୍କ ସମେତ ପ୍ରାୟ 14.3 ନିୟୁତ ଲୋକ ଖାଦ୍ୟାଭାବ ରେ କାଳାତିପାତ କରୁଛନ୍ତି | ଜାତିସଂଘ ଡିସେମ୍ବର 2018 ରେ ଏକ ଶାନ୍ତି ରାଜିନାମା ପାଇଁ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିଥିଲା | ହାଉଥି ବିଦ୍ରୋହୀ ମାନେ ସହର ବାହାରେ ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ରେ ପୁନଃମୁତୟନ କରିବା ଲାଗି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ ହେଲେ ଏବେ ଯାଏଁ ପୁନଃମୁତୟନ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଗତି ହୋଇନାହିଁ |

ଲୋହିତ ସାଗର ଓ ଆଦେନ ଉପସାଗର କୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥଳ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ୟେମେନ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ତଥା ବିଶ୍ଵ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ କାରଣ ଅଲ କାଏଦା ଓ ଆଇଏସଆଇଏସ ଭଳି ଆତଙ୍କବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ବିତାଡିତ ହୁଅନ୍ତି ସେତେବେଳେ ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଲାଗି ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥଳୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ସାଉଦିଆରବର ସୁନ୍ନୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓ ଇରାନ ର ସିଆ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ସଂଘର୍ଷ ରହିଛି | ସାଉଦି ସମର୍ଥିତ ସରକାରୀ ବାହିନୀ ଓ ୟୁଏଇ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଏସଟିସି ର ସୁରକ୍ଷା ବେଲ୍ଟ ବାହିନୀ ସିଆ ହାଉଥି ବିଦ୍ରୋହୀ ମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ଜାରି ରହିଛି | ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵର 20 ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଲାଦାନ ବାବ ଅଲ ମାଣ୍ଡବ ଜଳସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ ଓ ୟେମେନ ସଙ୍କଟ ଯୋଗୁଁ ସବୁ ବେଳେ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ |

ୟେମେନ ରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ କାରଣ ଏହା ଭାରତ-ୟେମେନ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି | ଭାରତ 2015 ରେ ଏହାର ଦୂତାବାସ କୁ ସାନା ରୁ ଯିବୁତି କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଥିଲା | ଭାରତ ସରକାର ୟେମେନ ଗସ୍ତ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଥିଲେ | 2015ରେ ଭାରତ ଅପରେସନ ରାହତ ସଫଳତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଥିଲା ଓ ଆକାଶ ପଥ ଓ ସମୁଦ୍ରପଥ ଦ୍ଵାରା 4640 ଜଣ ଭାରତୀୟ ଓ 41ଟି ଦେଶର 960 ଜଣ ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଥିଲା | ଭାରତ ୟେମେନ ରେ ସହାୟତା ଓ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରିରଖିଛି ଓ ସେଠାରେ ବହୁଜଣ ଭାରତୀୟ ମାନବୀୟ ରିଲିଫ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ଅଛନ୍ତି | ୟେମେନ ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶ ଭାବେ ଉଭା ହେଉ ବୋଲି ଭାରତ ଆଶା କରେ | ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ୟେମେନ ର ପେଟ୍ରୋଲିୟ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଲାଗି ପ୍ରବଳ ଆଗ୍ରହୀ ଥିବା ବିଷୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛି |

ମୂଳ ଲେଖା : ଡଃ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରିୟା, ଗବେଷଣା ବିଶ୍ଳେଷକ, IDSA

ଅନୁବାଦ : ରୀତା ଯୋଶୀ