ଭାରତ - ଇରାନ ଉନବିଂଶତମ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକ

ଭାରତର ବୈଦେଶିକମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ ଜୟଶଙ୍କର ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେବା ଲାଗି ଇରାନ ଗସ୍ତରେ ଯାଇଥିଲେ | ଏହି ଦୁଇ ବନ୍ଧୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ନିବିଡ କରିବା ଲାଗି ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ହେଉଛି ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ମାଧ୍ୟମ | ଏହି ବୈଠକ ଭାରତ ଓ ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ | ଡଃଜୟଶଙ୍କର ତାଙ୍କ ଗସ୍ତ କାଳରେ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡଃ ହସାନ ରୁହାନିଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରି ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇଥିଲେ | ସେ ମଧ୍ୟ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜାତୀୟ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦର ସେକ୍ରେଟାରୀ ରିଅର ଆଡମିରାଲ ଅଲି ଶାମଖାନି ତଥା ସେଠାକାର ସଡକ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳ ଉନ୍ନୟନ ମନ୍ତ୍ରୀ ମହମ୍ମଦ ଇସଲାମିଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ |

ଭାରତ ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ପର୍କ ବୃଦ୍ଧି ଲାଗି ଏହି ବୈଠକ ଏକ ଏପରି ସମୟରେ ହୋଇଛି ଯେତେବେଳେ ଇରାନ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଜାରି ଅଚଳାବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଇରାନ ତୀବ୍ର ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଦେଇ ଗତି କରୁଛି | ଆମେରିକା ଦ୍ଵାରା ଇରାନ ଉପରେ କଡା ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଯାଇଥିବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ଅଚଳାବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି | ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ ଆମେରିକା ଏକତରଫା ଭାବେ ଇରାନ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତିରୁ ଓହରିଯାଇଥିଲା |

ଏହି ଫଳପ୍ରଦ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଭାରତ-ଇରାନ ସମ୍ପର୍କ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ସମୀକ୍ଷା କରିବା ସହ ଇରାନରେ ଚବାହାର ବନ୍ଦର ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟର ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଲାଗି ଦୁଇ ଦେଶ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି | ଇରାନ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଜାଭେଦ ଜାରିଫ ଭାରତ ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଫଳପ୍ରଦ ଆଲୋଚନା ନେଇ ସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ ଓ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରାଚୀନ, ଐତିହାସିକ ତଥା ଅତୁଟ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଦୋହୋରାଇଥିଲେ |

ଏହି ବୈଠକ ସମୟରେ ସଂଯୋଗୀକରଣ, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ବ୍ୟାପାର ଆଦି ପ୍ରସଙ୍ଗ ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚ୍ୟ ବିଷୟ ଥିଲା | ଦୁଇ ପକ୍ଷ ଭାରତ ଓ ଇରାନ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଥିବା ଆଞ୍ଚଳିକ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ନିଜ ନିଜର ମତ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ଚବାହାରରେ ଶହୀଦ ବେହେଷ୍ଟି ବନ୍ଦର ପରିଚାଳନାର ପ୍ରଗତି ନେଇ ସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ | ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟଯେ ଚବାହାର ବନ୍ଦରର, ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ, ଇରାନ, ଆଫଗାନିସ୍ଥାନ, ମଧ୍ୟଏସିଆ ଓ ୟୁରୋପ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ଵାର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି | ଶକ୍ତି ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ର ଇରାନର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଉପକୂଳ ସ୍ଥିତ ଏହି ବନ୍ଦରକୁ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରୁ ସହଜରେ ପହଞ୍ଚିହେବ | ଏହା ପାକିସ୍ତାନ ର ଗ୍ଵାଦର ବନ୍ଦରର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଉଭା ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି | ଚବାହାରରୁ ପ୍ରାୟ 80 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଗ୍ଵାଦର ବନ୍ଦରକୁ ଚୀନ ର ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ଦ୍ଵାରା ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି |

ଭାରତ ଓ ଇରାନ ର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଚବାହାର ବନ୍ଦର ଦେଇ ଆଗଫଗାନିସ୍ତାନରୁ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି କରିବା ପଦକ୍ଷେପକୁ ସ୍ଵାଗତ ଜଣାଇଥିଲେ ଓ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ପାରଗମନ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଯୋଗାଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବନ୍ଦରକୁ ବିକଶିତ କରିବାଲାଗି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପନ୍ଥାଗୁଡିକ ନେଇ ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ |

ଏହି ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକରେ ଭାରତ ଓ ଇରାନ, ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଲାଗି ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗ ବିଷୟ ଦୋହୋରାଇଥିଲେ | ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଅଗ୍ରାଧିକାର ବାଣିଜ୍ୟ ରାଜିନାମାର ଚୁଡାନ୍ତ କରିବା, ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ନିବେଶ ଚୁକ୍ତି ଓ ବହିଃଶୁଳ୍କ ମାମଲାରେ ଭାରତ-ଇରାନ ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଲାଗି ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଏକ ଯୁଗ୍ମ କ୍ରିୟାନ୍ବୟନ ଗୋଷ୍ଠୀ ବୈଠକର ଆୟୋଜନ କରିବା ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଦେଶ ଏକମତ ହୋଇଛନ୍ତି|

ସବୁଠୁ ବଡ କଥା ହେଲା ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ଦ୍ଵାରା ଉପୁଜିଥିବା ବିପଦ ନେଇ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ମତ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ସବୁ ପ୍ରକାର ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ର ମୂଳୋତ୍ପାଟନ ଲାଗି ଆହ୍ଵାନ ଜଣାଇଥିଲେ | ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାନ୍ତି, ନିରାପତ୍ତା ଓ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସହଯୋଗ ଜାରି ରଖିବେ ବୋଲି ସହମତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ |

ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ବନ୍ଧୁତ୍ଵ ଚୁକ୍ତିର 70 ତମ ବର୍ଷ ପୂର୍ତ୍ତି ପାଳନ ଲାଗି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାଜିନାମାରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିବା ହେଉଛି ଭାରତ-ଇରାନ 19ତମ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକର ଆଉ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବିଷୟ | ଏହି ଅବସରରେ ଭାରତ ଓ ଇରାନ ସେମାନଙ୍କ ସାଂସଦ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହୋତ୍ସବ ଗୁଡିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାଲାଗି ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି |

ଆମେରିକାର କଡା କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ଇରାନରୁ ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକକୁ, ଭାରତ ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କକୁ ଜାରି ରଖିବା ନେଇ ଏକ ଦୃଢ ପ୍ରୟାସ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି | ଦୁଇ ପକ୍ଷ ଅତୀତରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ସାକ୍ଷାତ ଆଲୋଚନା କରିଆସିଛନ୍ତି ଓ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନିବିଡ ସମ୍ପର୍କ ଲାଗି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଶୃତିବଦ୍ଧତା ଦୋହୋରାଇଛନ୍ତି | ଇରାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡଃ ହାସନ ରୁହାନି ଗତବର୍ଷ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିଲେ | ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଚଳିତ ବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରେ ଜାତିସଂଘ ସାଧାରଣ ସଭାର 74 ତମ ଅଧିବେଶନରେ ଯୋଗ ଦେବା ଅବସରରେ ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ଇରାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିଲେ ଓ ଭାରତ-ଇରାନ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ପର୍କ ନେଇ ଆଳାପ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ | ସମ୍ପ୍ରତ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଥିବା ଯୁଗ୍ମ କମିଶନ ବୈଠକ ଭାରତ-ଇରାନ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରତୀୟମାନ ହେଉଛି |

ମୂଳ ଲେଖା : ଡଃ ଆସିଫ ଶୁଜା, ଇରାନ ଉପରେ ସାମରିକ ବ୍ୟାପାରୀୟ ବିଶ୍ଳେଷକ 

ଅନୁବାଦ : ରୀତା ଯୋଶୀ