ଭାରତ – ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରଗତି ପଥରେ

ଦକ୍ଷିଣ ଓ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ପାଇଁ ଆମେରିକାର ଉପ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଶ୍ରୀ ଏଲିସ ୱେଲ୍ସ ଓ ଉପ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପରାମର୍ଶଦାତା ମେଥ୍ୟୁ ପୋଟିଙ୍ଗର ଭାରତରେ ଅନେକ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ବୈଠକ ଓ ପଞ୍ଚମ ରାଇସିନା ଡାଏଲଗରେ ଯୋଗ ଦେବା ଲାଗି ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିଲେ | ସୁଶ୍ରୀ ୱେଲ୍ସ ତାଙ୍କ ଉପ–ମହାଦେଶ ଗସ୍ତରେ ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲେ | 

ରାଇସିନା ଡାଏଲଗ ରେ ଏକ ମହତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ମେଥ୍ୟୁ ପୋଟିଙ୍ଗର କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ “ଏକ ନୀତିଗତ ଦୁରଦୃଷ୍ଟି” ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଉପରେ ପର୍ଜ୍ୟବେଶିତ | ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଏକ ଏପରି ରାଷ୍ଟ୍ରସମୂହ ଯିଏ ଆଇନର ଶାସନକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଥାଏ, ସମୁଦ୍ର ପଥ ଓ ଆକାଶ ପଥରେ ଯାତାୟାତର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରତା ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଜଣାଏ, ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ କରେ ଏବଂ ମୁକ୍ତ ଚିନ୍ତାଧାରା ତଥା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ସାର୍ବଭୌମତା ର ପବିତ୍ରତା କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଥାଏ ବୋଲି ଏହି ଅବସରରେ ସେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ | କୌଣସି ଦେଶକୁ ବର୍ଜିତ ନକରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗୁଡିକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଓ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆହ୍ଵାନ କରିଥାଏ ଯାହାକି ସମସ୍ତେ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି ତେଣୁ ଏହା ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ମୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସମୂହ । ଆମେରିକାର ଉପ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପରାମର୍ଶଦାତା ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଲେ ଯେ ଯେଉଁ ଦେଶ ଗୁଡିକ ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ମୁକ୍ତ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ଧାରଣା କୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି , ସେମାନଙ୍କର ଶାସନ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ନୁହେଁ ବରଂ ନାଗରିକ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ରହିଛି |

ଉପ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଶ୍ରୀ ୱେଲ୍ସ ଏହି ଡାଏଲଗରେ ଯୋଗ ଦେବା ବ୍ୟତୀତ ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରାକୁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ଫଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାରତ ଗସ୍ତ ଲାଗି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିବା ପାଇଁ ଥିଲା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି | ଯଦି ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ, ତେବେ 2016 ରେ କ୍ଷମତାସୀନ ହେବା ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ଫଙ୍କ ଏହା ପ୍ରଥମ ଭାରତ ଗସ୍ତ ହେବ | ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ଫଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମଜବୁତ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି, ଯାହାକି 2019 ରେ ଟେକ୍ସାସ ରେ ‘ହାଉଡି ମୋଦୀ’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା |

ଭାରତ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ସେମାନଙ୍କ ସାମରିକ ଭାଗୀଦାରୀତା ସମ୍ପର୍କକୁ ଆଗକୁ ବଢାଇବା ପାଇଁ ମାର୍ଗ ଅନ୍ଵେଷଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ସୁଶ୍ରୀ ୱେଲ୍ସଙ୍କ ଯାତ୍ରା ୱାଶିଙ୍ଗଟନ ଡ଼ିସି ରେ ଡିସେମ୍ବର 2019 ରେ ଆୟୋଜିତ 2+2 କଥାବାର୍ତ୍ତାକୁ ଆହୁରି ପ୍ରଗତି ପଥରେ ଆଗେଇ ନେବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି | ଏହି ବୈଠକରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ବେସାମରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ନେଇ ଉଭୟ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜିନାମାରେ ଉପନୀତ ହୋଇଥିଲେ | ଦୁଇ ଦେଶ ଉଦ୍ୟୋଗିକ ସୁରକ୍ଷା ଅନୁବନ୍ଧ (ଆଇଏସଏ) ରେ ସ୍ଵାକ୍ଷରିତ କରିଥିଲେ ଯାହା ଭାରତୀୟ ଓ ଆମେରିକା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉଦ୍ୟୋଗ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାମରିକ ସୂଚନା ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ଲାଗି ସହାୟକ ହେବ | ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ (ଡ଼ିଟିଟିଆଇ) ଅନ୍ତର୍ଗତ ବହୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଗତି ନେଇ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି | ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଗୁଡିକ ଭାରତ ଓ ଆମେରିକାର ବେସରକାରୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉଦ୍ୟୋଗ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି | ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅଭିନବତା କ୍ଷେତ୍ରରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଜାରି ରଖିବା ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି |

ସୁଶ୍ରୀ ୱେଲ୍ସ ଭାରତର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଓ ନାଗରିକ ସମାଜ ର ସଦସ୍ୟ ମାନଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରି ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ | ଏହି ବୈଠକରେ ସମୃଦ୍ଧି, ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ନ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଉଥିବା ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ମୁକ୍ତ ଭାରତ–ପ୍ରଶାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚ୍ୟ ବିଷୟ ଥିଲା | 2019 ରେ ୱାଶିଙ୍ଗଟନ ଡ଼ିସି ଠାରେ ଭାରତ, ଆମେରିକା, ଜାପାନ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆକୁ ନେଇ ଚତୁର୍ଭୁଜ ସ୍ତରୀୟ ପ୍ରଥମ ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଗୁଡିକ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା ଏହି ବୈଠକ ଭାରତ–ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ଲାଗି ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଭାରତ, ଜାପାନ ଓ ଆମେରିକା ର ଏକ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସ ଥିଲା |

ସୁଶ୍ରୀ ୱେଲ୍ସ ଭାରତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ସମୁଦାୟ ସହ ମଧ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କରିଥିଲେ | ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ରାଜିନାମା ନେଇ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଜାରିରହିଛି | ଦୁଇ ଦେଶ କୃଷି ଓ ଡାଏରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ପ୍ରଭେଦ ତଥା ଘରୋଇ ଉଦ୍ଦ୍ୟୋଗକୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ଶୁଳ୍କ ଓ ସବସିଡି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ | 

ଗତ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଇଛି ଏବଂ ଏପରି କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମିଳିମିଶି କାମ କରୁନାହାନ୍ତି | ଗତ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧିରେ ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ଭାଗୀଦାରୀତା ସମ୍ପର୍କ ନିରନ୍ତର ବିସ୍ତାର ପାଉଥିବା ବେଳେ ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିରନ୍ତର ଦ୍ଵିପକ୍ଷୀୟ ଶିଖର ବୈଠକ ଓ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୀତିମତ କଥାବାର୍ତ୍ତା ସହ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲିଥିବା ମିଳିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହଜନକ | ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆମେରିକା ଓ ଭାରତ, ଅନେକ ସାମରିକ ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ନେଇ ବିଚାର ବିମର୍ଶ କରିବା ସହ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା , ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ଦମନ, ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷା, ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଗୁଇନ୍ଦା ସହଯୋଗ ତଥା ଶକ୍ତି, ଶିକ୍ଷା, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ସାର୍ବଜନୀକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ତଥା ସଂସ୍କୃତି ଆଦି ନେଇ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଜାରିରଖିଛନ୍ତି | 

ମୂଳ ଲେଖା : ଡଃ ସ୍ତୁତି ବାନାର୍ଜୀ, ଆମେରିକା ବ୍ୟାପାର ଉପରେ ରଣନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ 

ଅନୁବାଦ: ରୀତା ଯୋଶୀ