ଭାରତ-ଆଫ୍ରିକା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ

ଭାରତ ଓ ଆଫ୍ରିକା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବା ଡିଫେନସ ଏକ୍ସପୋ ଇଣ୍ଡିଆ ସହ ଲକ୍ଷ୍ନୌରେ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା | ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁଡିକ ସହ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଲାଗି ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ଏହା ଏକ ବଡଧରଣର ଅଭିଯାନ ଥିଲା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି | 1950 ମସିହାରୁ ଜାରି ରହିଥିବା ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଭାଗୀଦାରିତା ସମ୍ପର୍କକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶକୁ ଭାରତ ନିର୍ମିତ ଉପକରଣ ରପ୍ତାନି ଲାଗି ଏହା ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ମଞ୍ଚ ପ୍ରଦାନ କରିଛି | ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ 14 ଟି ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମେତ ଆଫ୍ରିକାର 154 ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିନିଧି, ସାଂସଦ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ସେବା ବିଭାଗ ର 19 ଜଣ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶର 8 ଜଣ ସ୍ଥାୟୀ ସେକ୍ରେଟାରୀ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ | ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ମୁଖ୍ଯତଃ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା |

ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶ ଗୁଡିକ ଲାଗି ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରାଥମିକତା ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି | ଆଫ୍ରିକୀୟ ସଂଘର ଚଳିତ ବର୍ଷର ଶୀର୍ଷକ ହେଉଛି ଆଫ୍ରିକାର ଉନ୍ନୟନ ଲାଗି ଅନୁକୂଳ ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବା | ଏହି ଲକ୍ଷ ହାସଲ ଲାଗି ଆଫ୍ରିକୀୟ ସଂଘ ଶାନ୍ତି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିକାଶ ଉପରେ ଅଧିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଉଛି | ଏହା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ମହାତ୍ବାକାଙ୍ଖି ଏସଏଜିଏଆର (ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅଞ୍ଚଜଳରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବିକାଶ ) ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ଅନୁରୂପ ଅଟେ |

ଭାରତ ଓ ଆଫ୍ରିକା ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧିରୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ନିରାପତ୍ତା ସମ୍ପର୍କ ରହିଆସିଛି | ଏଠାରେ ସ୍ମରଣ କରିଦିଆଯାଇପାରେ ଯେ ଔପନିବେଶକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଫ୍ରିକାରେ ଭାରତ ଅନେକ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶରେ ସାମରିକ କର୍ମଚାରୀ ମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦେବା ସହ ଘାନାରେ ବିମାନ ବାହିନୀ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା ଏବଂ ନାଇଜେରିଆରେ ଡିଫେନସ କଲେଜ ଓ ନାଭାଲ ୱାର କଲେଜ ତଥା ଇଥିଓପିଆରେ ସାମରିକ ଏକାଡେମୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଗି ସହାୟତା କରିଥିଲା | ଭାରତ ଜାତିସଂଘ ଶାନ୍ତିରକ୍ଷାକାରୀ ଅଭିଯାନରେ ସକ୍ରିୟ ଭାଗୀଦାରୀ ଜରିଆରେ ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସହଯୋଗ କରିଥିଲା |

ଅଞ୍ଚଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଅସୁରକ୍ଷାର ମୁକାବିଲା ଲାଗି ଆଫ୍ରିକୀୟ ସଂଘ ଏକ ପେନ -ଆଫ୍ରିକା ସାମୁଦ୍ରିକ ରଣକୌଶଳ ଆପଣେଇଛି ଯାହାକୁ ‘ଆଫ୍ରିକାର ଏକୀକରଣ ସାମୁଦ୍ରିକ (ଏଆଇଏମ ) ରଣକୌଶଳ 2050’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ | ଏହି ରଣନୀତି ଅଦ୍ଵିତୀୟ ଅଟେ କାରଣ ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ସାମୁଦ୍ରିକ ଆହ୍ଵାନ ଗୁଡିକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ‘ନୀଳ’ ଅର୍ଥନୀତି ର ନିରନ୍ତର ବିକାଶ ଲାଗି ଆହ୍ଵାନ ଜଣାଇଥାଏ |

ଆଫ୍ରିକା ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ସମଷ୍ଟିଗତ ଓ ଆଫ୍ରିକାର ପ୍ରାଥମିକତା ଗୁଡିକ ଉପରେ ଆଧାରିତ | ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଭାରତକୁ ଏହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଭିମୁଖ୍ଯ ଲାଗି ଭୂୟସୀ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଥିଲା | ଆଫ୍ରିକାରେ ଭାରତୀୟ ମହାସାଗର ର ସମୁଦ୍ର ତଟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗୁଡିକ ସହ ଭାରତର ଏକ ଦୃଢ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ରହିଛି| ଭାରତୀୟ ମହାସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶ ଗୁଡିକର ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ଜଳଦସ୍ୟୁ ବିରୋଧୀ ପହରା, ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ମାନବୀୟ ତଥା ଦୁର୍ବିପାକ ରିଲିଫ ଅଭିଯାନ ଲାଗି ଭାରତ ଏହାର ନୌବାହିନୀ ମୁତୟନ କରିଛି | ଦୁଇ ଦେଶ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ଓ ଜଳଦସ୍ୟୁ ଭଳି ସମାନ ଚାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଭାରତ ଓ ଆଫ୍ରିକା ମଧ୍ୟରେ ସାମରିକ ସମ୍ପର୍କ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି କାରଣ ଭାରତ, ଆଫ୍ରିକାରେ ଏକ ନିରାପତ୍ତା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଭାବେ ଉଭା ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି | ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ ଲାଗି ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶ ଗୁଡିକ ସହ ମିଳିତ ସମରାଭ୍ୟାସ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛି |

ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଭାରତ-ଆଫ୍ରିକା ମଧ୍ୟରେ ବିକାଶ ଭାଗୀଦାରୀତା ସମ୍ପର୍କ ଆହୁରି ଘନୀଭୂତ ହେବାର ଆଶା ଉଜ୍ଜୀବିତ ହୋଇଛି |ଆଫ୍ରିକା ସହ ଭାରତ ର ଭାଗୀଦାରୀତା ସମ୍ପର୍କ ନିରପେକ୍ଷ ଓ ସ୍ଵଛ ରହିଛି କାରଣ ଏହା ସମାନତାର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଉପରେ ପର୍ଜ୍ୟବେଶିତ |

ମୂଳ ଲେଖା : ଉତ୍ତମ କୁମାର ବିଶ୍ବାସ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶ୍ଳେଷକ

ଅନୁବାଦ : ରୀତା ଯୋଶୀ