ପ୍ରକୃତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖାରୁ ସୈନ୍ୟ ଅପସାରଣରେ ଚୀନର ଜିଦ୍‌

ଗଲୱାନ୍ ଉପତ୍ୟକା ସଂଘର୍ଷରୁ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱର ଯବାନ ପ୍ରାଣ ହରାଇବା ପରେ ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନର କୂଟନୈତିକ ତଥା ସାମରିକ ଆଲୋଚନା ପରେ ପୂର୍ବ ଲଦାଖରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ ପଏଣ୍ଟ 14, 15 ଏବଂ 17 ଏ ରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୈନ୍ୟ ଅପସାରଣ କରାଯାଇଛି । ସୀମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ୱାର୍କିଂ ମେକାନିଜିମ୍ ଫର କନସଲଟେସନ୍ ଆଣ୍ଡ କୋର୍ଡିନେସନ୍ (WMCC) ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଭର୍ଚୁଆଲ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ ପାଖାପାଖି ତିନି ଘଣ୍ଟା ଧରି ଚାଲିଥିଲା |

ତଥାପି, ଫିଙ୍ଗର 5 ରୁ ଫିଙ୍ଗର 8 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଙ୍ଗୋଙ୍ଗ ସୋ ହ୍ରଦ କୂଳରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୈନ୍ୟ ଅପସାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇପାରି ନାହିଁ | ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭାରତ ନିଜର ସ୍ଥିତି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିସାରିଛି । ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ, ଆମେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛୁ ଯେ LAC (ଚୀନ୍ ସହିତ) ପାଳନ କରିବା ତଥା ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ଏବଂ LAC ସହିତ ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଆମେ କୌଣସି ଏକପାଖିଆ ପ୍ରୟାସକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବୁ ନାହିଁ | ଏହି ସମୟରେ, ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, କର୍ପସ କମାଣ୍ଡରମାନଙ୍କର ଆଉ ଏକ ବୈଠକ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ଦ୍ବାରା ଶୀଘ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୈନ୍ୟ ଅପସାରଣ ଏବଂ ଡି-ଏସ୍କାଲେସନ୍ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରିବ |

ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବିବୃତ୍ତିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ପ୍ରୋଟୋକଲ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଶାନ୍ତିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଭିତ୍ତିରେ ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସୀମା ଅଞ୍ଚଳରୁ ପ୍ରକୃତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା (LAC) ରେ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କର ତ୍ବରିତ ତଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପସାରଣ ନିମନ୍ତେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏକମତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସୀମା ଅଞ୍ଚଳରୁ ସେନା ଅପସାରଣ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କର ସାମଗ୍ରିକ ସଫଳତା ପାଇଁ ଜରୁରୀ ଥିଲା । ଏଥିସହ ଏହା 5 ଜୁଲାଇ 2020 ରେ ଟେଲିଫୋନିକ୍ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ ସମୟରେ ଦୁଇ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିନିଧୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ହୋଇଛି ବୋଲି ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ ଯେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଆନ୍ତରିକତାର ସହ ଏହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ସିନିୟର କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥିବା ବୈଠକରେ ବୁଝାମଣା ହୋଇଛି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଗଣମାଧ୍ୟମ ଚୀନ୍ ସୂତ୍ରରୁ ଉଲ୍ଳେଖ କରି କହିଛି ଯେ, ଦୁଇ ଦେଶର ଫ୍ରଣ୍ଟଲାଇନ ସୀମା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବାହିନୀ ଦ୍ୱାରା ବାସ୍ତବ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସୁଦୃଢ଼଼ କରିବା ପାଇଁ ସକରାତ୍ମକ ଅଗ୍ରଗତି ହୋଇଛି । ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଭାରତ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଚୀନ୍ ସହିତ ବ୍ୟବସାୟ ପୂର୍ବ ଭଳି ହେବ ନାହିଁ । ବାର୍ତ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ LAC ରୁ ସାମରିକ ବାହିନୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପସାରଣ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୀନ୍ ସହିତ ପୂର୍ବ ଚୁକ୍ତି ଓ ପ୍ରୋଟୋକଲ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବସାୟ କରିବ ନାହିଁ ।

ଏହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ ଯେ ବିକାଶର ଯୁଗରେ ବିସ୍ତାରର ଯୁଗ ଶେଷ ହୋଇସାରିଛି । ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କଥା ହେଉଛି, ଭାରତ କୌଣସି ଦେଶ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ନାହିଁ | ତେବେ, କିଛି ଚାଇନିଜ୍ ଆପ୍ ଉପରେ ନିଷେଧାଦେଶ ହେଉଛି ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ।

କେବଳ ଦୁଇ ଦେଶ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଲାଇନ୍ ଅଫ୍ ଆକ୍ଟୁଆଲ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲରେ ସ୍ଥିତି ଶୀଘ୍ର ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହେବ । ଏକ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଚୀନ୍ ବିରୋଧରେ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଦେଇଛି, କ୍ଷତକୁ ଭରଣା କରିବା ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ ଲାଭ ପାଇଁ ଦୁଇ ଦେଶ ଓ ସେମାନଙ୍କ ନାଗରିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଚୀନ୍ ପକ୍ଷରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେବ |

ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍ ପଡୋଶୀ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା ଅପେକ୍ଷା ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚିବା ହିଁ ସର୍ବଦା ବୁଦ୍ଧିମତାର କାର୍ଯ୍ୟ । ଏହି ବର୍ଷ ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଦେଶ ସେମାନଙ୍କର କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ଗଠନର 70 ତମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସୀମାରେ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ପୁନଃସ୍ଥାପନ ଏ ଦିଗରେ ଏକ ବୃହତ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ ।

ଆଶା କରାଯାଏ ଯେ LAC ଉପରେ ଚାଲିଥିବା ନିରନ୍ତର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କର୍ପ କମାଣ୍ଡର୍ସ ବୈଠକର ପରବର୍ତ୍ତୀ ବୈଠକରେ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ହେବ |

- ଆଲେଖ୍ୟ: ଡ. ରୂପନାରାୟଣ ଦାସ, ଚୀନ ବ୍ୟାପାର ରଣନୀତି ବିଶ୍ଳେଷକ