ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି 2020

ଗତ ସପ୍ତାହରେ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ନୂତନ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି (NEP) 2020 କୁ ଅନୁମୋଦନ କରି ଦେଶରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ତଥା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍କାର ଆଣିଛି । କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ 34 ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଜାତୀୟ ନୀତି ବଦଳାଇବା ସହ ମାନବ ସମ୍ବଳ ବିକାଶ (HRD) ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଭାବରେ ନାମିତ କରିଛି | ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି 2020 ଭାରତକୁ ଏକ ‘ଜ୍ଞାନ ହବ୍’ରେ ପରିଣତ କରିବ | ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡିକ ଦର୍ଶାଇଥିବା ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଡିସେମ୍ବର 2018 ରେ ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂଗଠନ (ISRO)ର ପୂର୍ବତନ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ଡକ୍ଟର କେ କସ୍ତୁରୀରାଙ୍ଗନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ଶିକ୍ଷଣ ଫଳାଫଳ ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ, ପୁଷ୍ଟିକର ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ସହିତ ପ୍ରାକ୍ ବିଦ୍ୟାଳୟର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଜଳଖିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି |

ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷାର ସାମ୍ପ୍ରତିକ 10 + 2 ଗଠନରୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ; NEP ଯଥାକ୍ରମେ 3-8 (ମୂଳ ପର୍ଯ୍ୟାୟ), 8-11 (ପ୍ରସ୍ତୁତି), 11-14 (ମଧ୍ୟମ) ଏବଂ 14-18 (ଉଚ୍ଚ) ବୟସ ସହିତ ଅନୁରୂପ ଏକ ‘5 + 3 + 3 + 4’ ଡିଜାଇନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି | ପ୍ରାଥମିକ ଶିଶୁ ଯତ୍ନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା (ECCE) ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବା ସହିତ, ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପିଲାମାନଙ୍କର ମାନସିକ ଅଧ୍ୟୟନର ବିକାଶ ପାଇଁ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ 12 ବର୍ଷର ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷାରେ 3 ବର୍ଷର ଅଙ୍ଗନୱାଡି / ପ୍ରି-ସ୍କୁଲ୍ ସାମିଲ ହୋଇଛି ଯାହାକି ଏକ ବିଶ୍ବସ୍ତରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେବ |

NEP 2020 କହିଛି ଯେ ଅନ୍ତତଃ ପକ୍ଷେ ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ମାତୃଭାଷା କିମ୍ବା ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ | କୌଣସି ଛାତ୍ର ଉପରେ କୌଣସି ଭାଷା ଲଦି ଦିଆଯିବ ନାହିଁ । ନୀତିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ପିଲାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଭାଷାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଶିଖନ୍ତି ଏବଂ ବୁଝନ୍ତି।

2030 ସୁଦ୍ଧା 100% ମୋଟ ନାମଲେଖା ଅନୁପାତ (GER) ସହିତ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ମାଧ୍ୟମିକ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷାର ସର୍ବଭାରତୀୟକରଣ ଉପରେ NEP ଧ୍ୟାନ ଦେଇଛି | NEP 2020 ବିଦ୍ୟାଳୟ ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ 2 କୋଟିଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତକୁ ଏବଂ ଖୋଲା ବିଦ୍ୟାଳୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଫେରାଇ ଆଣିବ | ଏହି NEP 2020 ସହିତ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାରେ 3.5 କୋଟି ନୂତନ ସିଟ୍ ଯୋଗ କରିବ | ଦଶମ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାକୁ ‘ଅଭିଜ୍ଞ ଶିକ୍ଷଣ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଚିନ୍ତାଧାରା’ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ମୂଳ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ସିଲାବସ୍ ହ୍ରାସ କରି ସହଜ କରିବାକୁ ହେବ | ନୂତନ ନୀତିରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବର୍ଷକୁ ଦୁଇଥର ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ହେବ |

ଏକ ନୂତନ ସ୍ୱୀକୃତି ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ଏକ ସ୍ବାଧୀନ ପ୍ରାଧିକରଣ ଉଭୟ ବେସରକାରୀ ତଥା ସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିବ, ଯେତେବେଳେ କି ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଆୟୋଗ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (HECI) ଡାକ୍ତରୀ ଏବଂ ଆଇନ ଶିକ୍ଷାକୁ ବାଦ ଦେଇ ସମଗ୍ର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବ । ବୃତ୍ତିଗତ ଶିକ୍ଷା ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀରୁ ଇଣ୍ଟର୍ନସିପ୍ ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ନମନୀୟତା ରହିବ |

ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଅଧ୍ୟାପକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ(NCTE) NCERT ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରି 2021 ସୁଦ୍ଧା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ତଥା ବିସ୍ତୃତ ଜାତୀୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଫ୍ରେମୱାର୍କ (NCFTE) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ । 2035 ସୁଦ୍ଧା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାରେ ମୋଟ ନାମଲେଖା ଅନୁପାତକୁ 50% ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ । NEP 2020 ଅଧୀନରେ, ଏକାଡେମିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରିମ୍, ଅତିରିକ୍ତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ କିମ୍ବା ଧନ୍ଦାମୂଳକ ଷ୍ଟ୍ରିମ୍ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି କଠୋର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହିବ ନାହିଁ | ଶିକ୍ଷଣ ଫଳାଫଳ ହାସଲ ପାଇଁ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ପରଖିବା ପାଇଁ NEP 2020 ଏକ 360 ଡିଗ୍ରୀ ସାମଗ୍ରିକ ପ୍ରୋଗ୍ରେସ କାର୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ |

NEP ଅଧୀନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଛାତ୍ରମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ସହିତ, ଦୁଇ ବର୍ଷ ଡିପ୍ଲୋମା ଏବଂ 3 ବର୍ଷ ପରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ କରି ବାହାରକୁ ଯାଇପାରିବେ | ସମସ୍ତ UG, PG ଏବଂ PhD ସ୍ତରୀୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଆନ୍ତଃ ବିଭାଗୀୟ ହେବ ଓ M.Phil ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ | କ୍ରେଡିଟ୍ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପାଇଁ ସରକାର ଏକ ଏକାଡେମିକ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ କ୍ରେଡିଟ୍ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବେ । 2030 ସୁଦ୍ଧା, 4 ବର୍ଷର ଏକୀକୃତ B.Ed ଡିଗ୍ରୀ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ଯୋଗ୍ୟତା ହେବ | ଆଇଆଇଟି ଏବଂ ଆଇଆଇଏମ୍ ସହିତ ସମାନ, ମଲ୍ଟିଡିସିପ୍ଲିନାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ ଆଣ୍ଡ ରିସର୍ଚ୍ଚ ୟୁନିଭରସିଟିସ (MERUs)ଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବହୁ-ଆୟାମ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଶ୍ବସ୍ତରୀୟ ମଡେଲ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯିବ |

NEP ଅଧୀନରେ ସୁଦୃଢ଼ ଗବେଷଣାଧାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବ | ଉପଯୁକ୍ତ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଏକ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷାଗତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଫୋରମ୍ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରାଯିବ |

NEP 2020 ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତୀକରଣ, ପାଣ୍ଠି ଏବଂ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛି | ବର୍ତ୍ତମାନର ଖର୍ଚ୍ଚ 4.6% ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜିଡିପିର 6% ରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାଧାରଣ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।

ଶିଶୁ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ମିଳିତ, ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ NEP 2020 ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି | ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି ଭାରତର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାରେ ଅନେକ ଦୂର ଯିବ |

- ଆଲେଖ୍ୟ : ପାୟଲ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍