ଦୋହା ଆନ୍ତଃ-ଆଫଗାନ କଥାବାର୍ତ୍ତା

ଦୋହାରେ ଚଳିତ ମାସ 12 ତାରିଖରେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ସରକାର ଓ ତାଲିବାନ ମଧ୍ୟରେ ବହୁ ପ୍ରତିକ୍ଷିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି | ଏହି ଶାନ୍ତି କଥାବାର୍ତ୍ତା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ହେବାକୁ ସ୍ଥିରୀକୃତ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ହେଲେ ଆଫଗାନ ସରକାରଙ୍କ ସହ ବୁଝାମଣା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ତାଲିବାନ ଦ୍ଵାରା ରଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରାକ ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ କଏଦୀ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନକୁ ନେଇ ମତଭେଦ ସୃଷ୍ଟି ହେବାରୁ ଏହି ବୈଠକ ବସି ପାରିନଥିଲା | ଏହା ହେଉଛି ତାଲିବାନ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ରାଜିନାମାର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ, ଯେଉଁମାନେ କି ଆମେରିକା ବାହିନୀ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥାନ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଲାଗି ଗୁପ୍ତ ବୁଝାମଣାରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ | ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ବନ୍ଦୀ ଥିବା 5,000 କଏଦୀଙ୍କୁ ଖଲାସ କରିବାକୁ ତାଲିବାନ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ ଆଶରଫ ଘନୀ ସରକାର ହିଂସାକାଣ୍ଡ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ହ୍ରାସ କଲେ ଯାଇଁ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ କରିବେ ବୋଲି ସର୍ତ୍ତ ରଖିଥିଲେ | ଅବ୍ୟାହତ ହିଂସା ତଥା ବୁଝାମଣା କରିବାରେ ନିଜ ସ୍ଥିତି ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ତାଲିବାନ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ଚଳେଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆମେରିକାର ଚାପ ଯୋଗୁଁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ସରକାର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ | 

ତତ୍କାଳୀନ ଇସଲାମୀୟ ଏମିରେଟର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଶେଖ ଅବଦୁଲ ହାକିମ ତାଲିବାନ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳର ନେତୃତ୍ଵ ନେଇଥିବା ବେଳେ ଆବବାସ ଷ୍ଟାନିକଯାଇ ଓ ଅନାସ ହକକାନିଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି ମାନେ ତାଲିବାନ ପକ୍ଷରେ ସଦସ୍ୟ ଅଛନ୍ତି | ଆଫଗାନ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମାସୁମ ଷ୍ଟାନେକଯାଇ ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିବା ବେଳେ ହନିଫ ଆତ୍ମାର ଓ ଜାତୀୟ ପୁନଃସ୍ଥାପନା ଲାଗି ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଉଚ୍ଚ ପରିଷଦର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ତଥା ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀ ଅବଦୁଲ୍ଲା ଅବଦୁଲ୍ଲା ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି ମାନେ ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ |

ଫେବୃଆରୀରେ ଆମେରିକା-ତାଲିବାନ ରାଜିନାମାର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ଭାବେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆନ୍ତଃ-ଆଫଗାନ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ବୈଠକ | 2019ରେ ମସ୍କୋରେ ଆନ୍ତଃ-ଆଫଗାନ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଲାଗି ତାଲିବାନ ଓ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ମାନେ ଏକ ବୈଠକରେ ମିଳିତ ହୋଇଥିଲେ | ଆଫଗାନ ସରକାର ତାଲିବାନ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ସଦାସର୍ବଦା ଖୋଲା ମନୋଭାବ ରଖିଆସିଛନ୍ତି ଏବଂ ଆନ୍ତଃ-ଆଫଗାନ କଥାବାର୍ତ୍ତାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି | କିନ୍ତୁ ତାଲିବାନ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲା କାରଣ ସେମାନେ କେବଳ ଆମେରିକା ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ| ତାଲିବାନ ସର୍ବଦା ହିଂସା ଭିଆଇଆସିଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଳ ଭାବେ, ଯେଉଁଥିରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂପ୍ରଦାୟ ଜଡିତ ଥିବ, ସ୍ବୀକୃତି ନଦିଆଯାଉଥିବାରୁ ନିଜର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ହିଂସା କରିଆସିଛି | ତେବେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥତାକାରୀଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଏବଂ ଅନେକ ଗୁଡିଏ ଦେଶ ବିଶେଷ କରି ତାଲିବାନକୁ ସବୁବେଳେ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେଉଥିବା ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଯୋଗୁଁ ପରିଶେଷରେ ଏହି ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି |

ଏହି ବୁଝାମଣା ଯୋଗୁଁ ଯଦିଓ ଏକ “ଇସଲାମିକ ଏମିରେଟ” ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ପଥ ପରିଷ୍କାର କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ତେବେ ଆଫଗାନ ସରକାର ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଓ ଶିକ୍ଷା ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୀୟ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଆଇନର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉପରେ ଜୋର ଦେଉଛି | ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ସରକାର କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ପାଇଁ ସହମତ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗ୍ରହୀ ଅଟନ୍ତି | ତେଣେ ତାଲିବାନ ଆଫଗାନିସ୍ଥାନରେ ପୁଣିଥରେ ଇସଲାମିକ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଚାହେଁ |

ଦୋହାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୂଲ୍ଲା ବାରଦାରଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ତାଲିବାନ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ଇସଲାମାବାଦ ଗସ୍ତ କରି ପାକିସ୍ତାନୀ ନେତା ମାନଙ୍କ ସହ ଆଫଗାନିସ୍ଥାନର ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ | ଏହି ବୈଠକରେ ଆଇଏସଆଇ ମୁଖ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ | ତାଲିବାନ ଉପରେ ଇସଲାମାବାଦର କେତେ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି ତାହା ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରତୀୟମାନ ହେଉଛି | ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ ଉଦବେଗର କାରଣ ପାଲଟିଛି | ଏଠାରେ ସ୍ମରଣ କରିଦିଆଯାଇପାରେ ଯେ ଭାରତ, ତାଲିବାନ ଶାସନ ସମୟରେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ମାଟିରୁ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରାୟୋଜିତ ଆତଙ୍କବାଦର ଶିକାର ହୋଇଆସୁଛି | ଦେଶରେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ସଫଳ ହେଉ ଏବଂ ସେମାନେ ଏକ କ୍ଷମତା ବଣ୍ଟନ ଚୁକ୍ତିରେ ଉପନୀତ ହୁଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଭାରତ ଆନ୍ତରିକତାର ସହ ଚାହେଁ | ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ଭାରତ ଅନେକ ବିକାଶମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ କରୁଛି |

ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଡଃ ଏସ ଜୟଶଙ୍କର ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଉପରେ ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି | ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଉଦଘାଟନୀ ଅଧିବେଶନରେ ଶ୍ରୀ ଜୟଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ବିଶ୍ଵାସ କରେ ଯେ କୌଣସି ଶାନ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଫଗାନ-ନେତୃତ୍ଵ, ଆଫଗାନ-ମାଲିକାନାତ୍ଵ ତଥା ଆଫଗାନ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ହେବା ଜରୁରୀ ଏବଂ ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ଜାତୀୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ଵ ତଥା ଆଞ୍ଚଳିକ ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ସହ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଇସଲାମିକ ରିପବ୍ଲିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିଗରେ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ରଗତିକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ | ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ, ମହିଳା ଏବଂ ସମଜାର ଅବହେଳିତ ବର୍ଗର ସ୍ଵାର୍ଥ ରକ୍ଷା କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଦେଶ ତଥା ଏହାର ପଡୋଶୀ ଦେଶରେ ଉପୁଜିଥିବା ହିଂସା ସମସ୍ୟାର ଫଳପ୍ରଦର ସହ ମୁକାବିଲା କରାଯିବା ଉଚିତ | 

ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଅନେକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି | ଦୋହା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସଫଳତା ପାଇଁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନର “ଜାତୀୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ଵ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଅଖଣ୍ଡତା”କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ଉଚିତ ବୋଲି ଡଃ ଜୟଶଙ୍କର ଜୋର ଦେଇ କହିଛନ୍ତି | ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନର ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି | ଭାରତ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସହାବସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଏକ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ ଯାହାକି ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବ | ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଭଳି ଭାରତର ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଆଶା ରହିଛି | 

ମୂଳ ଲେଖା : ଡଃ ସ୍ମୃତି ଏସ ପଟ୍ଟନାଏକ, ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ ଉପରେ ରଣନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ