ଭାରତ-ମରକ୍କୋ ସମ୍ପର୍କରେ ଉନ୍ନତି

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଟାଂଜରର ବିଖ୍ୟାତ ପରିବ୍ରାଜକ ତଥା ଲେଖକ ଇବନ୍ ବତୁତାଙ୍କ ଭାରତ ଯାତ୍ରାରୁ ଭାରତ ଏବଂ ମରକ୍କୋ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସମ୍ପର୍କର ଆକଳନ କରାଯାଇପାରେ । ଆଧୁନିକ ଇତିହାସରେ ମରକ୍କୋ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଭାରତ ଜାତିସଂଘରେ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା ଏବଂ ଜୁନ୍ 20, 1956ରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ସ୍ବାଧୀନ ହେବାପରେ ମରକ୍କୋକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଥିଲା । କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ 1957 ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତ ଏବଂ ମରକ୍କୋ ଆନ୍ତରିକ ଏବଂ ବନ୍ଧୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କକୁ ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି । 1967 ମସିହାରେ ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡକ୍ଟର ଜାକିର ହୁସେନ୍ ମରକ୍କୋ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ । 1983 ମସିହାରେ ରାଜା ମହମ୍ମଦ ଷଷ୍ଠ କ୍ରାଉନ୍ ପ୍ରିନ୍ସ ଥିବାବେଳେ ଏବଂ ପରେ 2001 ଓ 2003 ରେ ମରକ୍କୋର ରାଜା ଭାବରେ ଭାରତ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ । ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ “ତୃତୀୟ ଭାରତ-ଆଫ୍ରିକା ଫୋରମ୍ ସମ୍ମିଳନୀ 2015” ରେ ଭାଗ ନେବାକୁ କିଙ୍ଗ ମହମ୍ମଦ ଷଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ 25 ଅକ୍ଟୋବରରୁ 4 ନଭେମ୍ବର 2015 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ । 1999 ରେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ରାବତ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ ।

ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ଏସ୍ ଜୟଶଙ୍କର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର, ଆଫ୍ରିକୀୟ ସହଯୋଗ ମନ୍ତ୍ୀ ନାସିର ବୋରିଟାଙ୍କ ସହ ଏକ ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ବୈଠକ କରିଥିଲେ । ଅକ୍ଟୋବର 2015 ରେ ତୃତୀୟ ଭାରତ-ଆଫ୍ରିକା ଫୋରମ୍ ସମ୍ମିଳନୀ ପାଇଁ ରାଜା ମହମ୍ମଦ ଷଷ୍ଠଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗସ୍ତ ପରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଉନ୍ନତି ଘଟିଛି ବୋଲି ଉଭୟ ପକ୍ଷ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ । 23 ଟି ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଦର୍ଶନ ଏବଂ 40 ରୁ ଅଧିକ ଏମଓୟୁ ଏବଂ ଚୁକ୍ତିନାମା, ଯେପରିକି ଆଇଟି, ଶିକ୍ଷା, ସଂସ୍କୃତି, କୃଷି, ପାରସ୍ପରିକ ଆଇନ ସହାୟତା, ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଇତ୍ୟାଦି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଉଭୟଙ୍କ ସହମତି ପ୍ରଣିଧାନ ଯୋଗ୍ୟ । ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଗତି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ମାର୍ଗରେ ମରକ୍କୋକୁ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ମରକ୍କୋ ରାଜାଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି ।

ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ସମ୍ପର୍କର ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ସକରାତ୍ମକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରି ଉଭୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସାର, ବସ୍ତ୍ର, ଫାର୍ମାସ୍ୟୁଟିକାଲ୍ସ, ଅଟୋମୋବାଇଲ ଏବଂ ଆଇସିଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଭୟ ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା, ଆତଙ୍କବାଦ ମୁକାବିଲା ତଥା ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଏମଓୟୁ / ଚୁକ୍ତିନାମା ଏକ ଦୃଢ଼ ତଥା ବ୍ୟାପକ ସମ୍ପର୍କର ମୂଳଦୁଆ ଗଠନ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରଦାନ କରିଛି ବୋଲି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିନିମୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏମଓୟୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତକରଣକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଫଳରେ ଶୀଘ୍ର ଏହା ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇପାରିବ ।

କୋଭିଡ -19 ମହାମାରୀର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ । କୋଭିଡ -19 ମହାମାରୀ ପରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ସ୍ଥଗିତ ହେତୁ ମରକ୍କୋରେ ଅଟକି ରହିଥିବା ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ଦେଶକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ମରକ୍କୋ ସରକାରଙ୍କ ସମର୍ଥନ ପାଇଁ ଡକ୍ଟର ଜୟଶଙ୍କର ଶ୍ରୀ ବୋରିତାଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇଛନ୍ତି । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଶ୍ରୀ ବୋରିତା ଭାରତୀୟ ଔଷଧର ବାଣିଜ୍ୟିକ ରପ୍ତାନିରେ ଭାରତର ସହଯୋଗ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ସରକାରଙ୍କ ଫକ୍ଷରୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇଛନ୍ତି ।

ଜାତିସଂଘର ସଂସ୍କାର, ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରାମ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଭାରତ ଆଫ୍ରିକା ଫୋରମ୍ ସମ୍ମିଳନୀ (IAFS) ପ୍ରଣାଳୀରେ ସହଯୋଗ ସମେତ ଆଞ୍ଚଳିକ ତଥା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ହୋଇଥିଲା ।

ଲିଜିଆର ବିକାଶ ବିଷୟରେ ଶ୍ରୀ ବୋରିତାଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବୁଜ୍‌ନିକାରେରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଆନ୍ତଃ-ଲିବିଆ ସନ୍ଦର୍ଭକୁ ନେଇ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ସଙ୍କଟ ଆରମ୍ଭରୁ ସମସ୍ତ ଲିବିଆ ଦଳ ସହ ମରକ୍କୋର ଦୃଢ଼ ଼ ତଥା ଗଠନମୂଳକ ଯୋଗଦାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି । ଦେଶର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଏକତା ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଅଖଣ୍ଡତା ରକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ ଲିବିଆର ନେତୃତ୍ୱରେ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଥିଲା ।

2021-2022 କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପାଇଁ ୟୁଏନ୍‌ଏସ୍‌ସିର ଅଣ-ସ୍ଥାୟୀ ଆସନକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଶ୍ରୀ ବୋରିତା ଭାରତକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇବା ସହ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ଭାରତର ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟତା ପାଇଁ ମରକ୍କୋ ସରକାରଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି । ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗଠନରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଘନିଷ୍ଠ ସମନ୍ୱୟରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି ।

ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ସେକ୍ରେଟେରୀ ଜେନେରାଲଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଜରିଆରେ ସାହାରା ସମସ୍ୟାର ଏକ ବାସ୍ତବବାଦୀ, ସ୍ଥାୟୀ, ପାରସ୍ପରିକ ବୁ ଝାମଣା ତଥା ଗ୍ରହଣୀୟ ରାଜନୈତିକ ସମାଧାନ ହାସଲ କରିବାକୁ ଡକ୍ଟର ଜୟଶଙ୍କର ଭାରତର ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଦିଗରେ ମରକ୍କୋର ଉଦ୍ୟମକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।

ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅନୁକୁଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶ୍ରୀ ବୋରିତାଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣକୁ ଦୋହରାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ମରକ୍କୋ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ।

ମୂଳଲେଖା : ପଦମ୍‌ ସିଂହ, ଆକାଶବାଣୀ ସମ୍ବାଦ ବିଶ୍ଳେଷକ